Nawerking: wanneer blijft een verlopen cao geldig?

Een cao wordt meestal voor de duur van één of twee jaar afgesloten. Is er nog geen nieuwe cao tot stand gekomen als de cao afloopt, dan moeten gebonden werkgevers de oude cao blijven toepassen. Dit heet nawerking. Een cao die algemeen verbindend verklaard is, heeft echter geen nawerking voor ongebonden werkgevers. Voor de ondernemingsraad (OR) is het goed om de regels rond de nawerking van cao's te kennen.

Ruim 80% van de Nederlandse werknemers valt onder een cao. In de praktijk is de nieuwe cao vaak nog niet rond als de oude cao afloopt. Voor de ondernemingsraad is het goed om te weten wat de regels tijdens zo’n cao-loze periode zijn. De OR heeft immers de opdracht om de naleving van de regels rond arbeidsvoorwaarden binnen de organisatie te bevorderen (artikel 28, lid 1 WOR).

Afspraken uit oude cao blijven van kracht voor gebonden werkgevers

Voor werkgevers die onder de werkingssfeer van de cao vallen (gebonden werkgevers), blijven de afspraken uit de oude cao gelden zolang er nog geen nieuwe cao tot stand is gekomen. De werkgever en werknemer kunnen in de tussentijd wel nieuwe arbeidsvoorwaarden overeenkomen, maar deze afspraken komen weer te vervallen als ze in strijd zijn met de nieuwe cao-bepalingen.

Avv-cao heeft geen nawerking voor ongebonden werkgevers

Een cao die algemeen verbindend verklaard (avv) is, heeft geen nawerking voor ongebonden werkgevers. Deze werkgevers moeten alleen de cao toepassen tijdens de avv-periode. De arbeidsrelatie wordt daarna weer bepaald door de eerdere en nieuwe afspraken die zijn gemaakt tussen de werkgever en werknemer. Er zijn echter twee uitzonderingen.

1. Een werknemer kan zich blijven beroepen op een bepaling uit een cao als die tijdens de avv-periode een verworven recht is geworden. Zo kan een werknemer die tijdens de looptijd van een avv-cao ziek wordt, recht hebben op 100% loondoorbetaling op grond van de avv-cao, terwijl in zijn arbeidsovereenkomst 70% staat. Na afloop van de cao behoudt hij recht op 100% loondoorbetaling, ook nadat de avv-periode is afgelopen. Dit is tijdens de looptijd van de avv-cao namelijk een verworven recht geworden, dat na de avv-periode nawerkt.
2. Een avv-cao kan ook nog nawerken op grond van redelijkheid en billijkheid. Als cao’s tussen dezelfde cao-partijen meerdere keren achtereen algemeen verbindend verklaard zijn en er daardoor maar korte ‘avv-loze’ periodes zijn, kan uit de gedragingen en verklaringen van de werkgever en werknemer blijken dat een bepaling van een avv-cao is blijven doorwerken in de arbeidsovereenkomst.

Cao-partijen kunnen avv laten verlengen

De avv verloopt bij afloop van de cao, ook als er sprake is van een stilzwijgende verlenging. Zolang er geen nieuwe avv is toegekend, zijn niet-gebonden werkgevers niet meer gehouden aan de cao. Om oneerlijke concurrentie tegen te gaan, kunnen de cao-partijen bij het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) gezamenlijk een verzoek indienen voor verlenging van de avv van een cao. Dit kan voor maximaal een jaar.