Angstcultuur bestrijden kwestie van lange adem

Verschillende organisaties zijn de afgelopen tijd in het nieuws geweest vanwege een angstcultuur. Van overheid en onderwijs tot de tv-wereld. Wat een angstcultuur precies is, blijft daarbij onduidelijk. Vooral als het verband met psychosociale arbeidsbelasting moet worden aangetoond.

Dat maakt het lastig voor arboadviseurs en andere  professionals die zich op psychosociale arbeidsbelasting (PSA) richten. Wanneer gaat de term ‘angstcultuur’ over in individueel ongemak en wanneer is het een teken dat de arbeidsomstandigheden bij een hele afdeling of organisatie niet in orde zijn? In beide situaties is actie nodig, maar de aanpak loopt uiteen. Er is pas sprake van een angstcultuur bij een voldoende collectieve dynamiek in een organisatie, team of afdeling. Een angstcultuur (artikel) is een organisatiedisfunctie die draait om het afdwingen van gedrag bij mensen door ze bang te maken.

Psychische en lichamelijke klachten

Dat heeft tot gevolg dat medewerkers hun gedrag aanpassen om buiten schot te blijven. Dat kan leiden leidt tot hoge werkdruk en allerlei psychische en lichamelijke klachten. Helaas is voor passende interventies bij een angstcultuur vrijwel geen algemeen advies te geven, omdat de situatie de aanpak bepaalt. Het gaat erom het gedrag dat tot angst leidt te stoppen. Dit geldt niet alleen voor de bron van de angst (de persoon, het beleid, de omstandigheden), maar ook voor degenen die angst hebben. In teams en op afdelingen waar lange tijd een angstcultuur heerste, zijn vaak grote veranderingen nodig in bedrijfsvoering (artikel), aansturing en personeel om het onderliggende gedragspatroon te kunnen aanpassen. Dit zijn langdurige trajecten waarvan de uitkomst ongewis is.