OR moet AI als reden voor reorganisatie kritisch beoordelen
De opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) is tegenwoordig een veelgehoorde reden om te reorganiseren. Bij een adviesaanvraag voor een reorganisatie doet de ondernemingsraad (OR) er goed aan na te gaan of AI wel de echte reden is.
In de eerste 9 maanden van 2025 ontving uitkeringsinstantie UWV 267 meldingen van reorganisaties. Dat is een forse stijging ten opzichte van 2024, toen UWV in het hele jaar 254 meldingen ontving. Met name in de financiële sector staan veel banen op de tocht. De opkomst van AI wordt vaak als reden genoemd om te gaan reorganiseren, maar mogelijk spelen ook andere factoren een rol. De OR moet daar alert op zijn als de bestuurder een adviesaanvraag voor een voorgenomen reorganisatie stuurt.
Merendeel van de organisaties maakt (nog) geen gebruik van AI
Veel organisaties noemen nieuwe technologieën en de invoering van AI als reden om te gaan reorganiseren. AI kan immers steeds meer taken van werknemers overnemen en maakt het mogelijk om bedrijfsprocessen efficiënter in te richten. Maar hoewel het gebruik van AI sterk in opkomst is in het Nederlandse bedrijfsleven, maken de meeste organisaties in Nederland (nog) helemaal geen gebruik van AI. Slechts 1 op de 6 bedrijven in Nederland gebruikte in 2025 AI, zo blijkt uit recente cijfers van het CBS. Arbeidsmarktdeskundigen waarschuwen daarom dat bedrijven de opkomst van AI kunnen aangrijpen als excuus, terwijl het besluit om te gaan reorganiseren vooral voortkomt uit financiële overwegingen. Veel bedrijven gaan namelijk gebukt onder stijgende personeelskosten, hoge energielasten en economische onzekerheid.
OR moet nagaan of opkomst AI als excuus wordt gebruikt
De bestuurder is verplicht om de OR vooraf om advies te vragen als er bij een reorganisatie meer dan 20 arbeidsplaatsen dreigen te vervallen (artikel 25 WOR). De aangevoerde reden(en) voor de reorganisatie is dan een belangrijk aandachtspunt voor de OR. De OR doet er daarom verstandig aan om na te gaan wat de daadwerkelijke reden is voor de voorgenomen reorganisatie. De OR kan bij de bestuurder alle relevante informatie opvragen (artikel 31 WOR) en hem hier kritisch over bevragen. Ook kan de OR zich hierbij laten bijstaan door een externe deskundige (artikel 16 WOR) en kan hij de samenwerking opzoeken met de vakbond.