Stortvloed aan AI-zombies op werkvloer aanstaande?

Als je ooit de tv-serie The Walking Dead hebt gezien, herken je een zombie uit duizenden: glazige blik, repetitief gedrag en de neiging om te volgen in plaats van zelf na te denken. Vervang het post-apocalyptische landschap door de moderne werkvloer, en een werknemer met dezelfde symptomen zit misschien wel een paar bureaus verderop.

Het tijdperk van de ‘AI-zombies’ zou zomaar kunnen aanbreken. Dit zijn werknemers die alles overlaten aan kunstmatige intelligentie: van automatisch gegenereerde reacties tot complete strategische presentaties. Efficiënt, maar onder het oppervlak schuilt iets zorgwekkends: mensen raken langzaam het vermogen kwijt om zelf na te denken. Wanneer gemak het overneemt van nieuwsgierigheid, houden werknemers op met het benutten van hun oordeelsvermogen, creativiteit en besluitvaardigheid. Organisaties verliezen dan niet alleen hun originaliteit, maar ook hun veerkracht.

Verschillende persoonlijkheidskenmerken

Sommige werknemers lopen meer risico op overmatig AI-gebruik dan anderen, en persoonlijkheidskenmerken spelen hierbij een grote rol:

• Een gebrek aan interesse om te leren maakt het gebruik van AI-opdrachten (artikel) aantrekkelijker.
• Werknemers die bang zijn om fouten te maken, kiezen er vaker voor om AI-antwoorden te vertrouwen.
• Wie weinig vertrouwen in het eigen oordeelsvermogen heeft, grijpt sneller naar AI in plaats van het op een verstandige manier in te zetten.
• Een voorkeur voor het volgen van bestaande patronen (conformisme) in plaats van deze ter discussie te stellen, vergroot ook de aantrekkingskracht van AI.

Op zichzelf zijn deze eigenschappen niet problematisch, maar gecombineerd én versterkt door altijd beschikbare AI kunnen ze leiden tot een beroepsbevolking die standaard naar automatisering grijpt in plaats van naar eigen inzicht.

Onbedoeld mentaal afhaken

In elk zombieverhaal draait overleven om leiderschap. Leiders van nu staan dan ook voor een belangrijke keuze: bewust en doelgericht AI-gebruik stimuleren, of een cultuur van stille afhankelijkheid laten ontstaan. Effectieve organisaties belonen kritisch denkvermogen in plaats van pure output, creëren een omgeving waarin fouten maken veilig (en zelfs gewenst) is, en bouwen aan AI-geletterdheid (artikel) die evenveel nadruk legt op oordeelsvorming als op efficiëntie. Als leiders snelheid boven nadenken stellen, trainen ze hun teams onbedoeld om mentaal af te haken.

We hebben dit eerder gezien

Het interessante is: dit is niet nieuw. Grote technologische doorbraken als de drukpers en het internet riepen destijds dezelfde soort zorgen op. Maar telkens pasten mensen zich aan, veranderden functies en ontstonden er nieuwe kansen; bij AI is dat niet anders. Maar dan moeten werknemers wel de vaardigheden die hen waardevol maken blijven trainen en volledig betrokken blijven bij het proces.

Dit nieuwsartikel is geschreven in samenwerking met Ryne Sherman, chief science officer bij Hogan Assessments.