Meer mantelzorgers kampen met overbelasting

Mantelzorgers raken steeds vaker overbelast door een stapeling van problemen. Het gaat daarbij niet alleen om de zorgtaken zelf, maar ook om emotionele druk, regeldruk en een gebrek aan structurele ondersteuning. Dat blijkt uit verdiepend onderzoek van onder meer het RIVM en de GGD’en als aanvulling op de Gezondheidsmonitor.

Uit het rapport Het laat je niet los (pdf) en de bijbehorende factsheet (pdf) blijkt dat steeds meer mantelzorgers overbelast raken, terwijl de vraag naar dit type zorg de komende jaren verder groeit. Het aandeel mantelzorgers dat zich (redelijk) zwaar belast voelt, steeg van 14% in 2020 naar 22% in 2024. Uit eerder onderzoek (pdf) van Alzheimer Nederland, MantelzorgNL en Werk&Mantelzorg bleek al dat 44% van de intensieve mantelzorgers de combinatie met werk als ondoenlijk ervaart. Bij lichte mantelzorg is dat 11%.

Mantelzorgers dragen veel verantwoordelijkheid

Volgens het onderzoek van het RIVM en de GGD'en ontstaat overbelasting zelden door één oorzaak. Het gaat meestal om een combinatie van langdurige zorgtaken, emotionele druk, regeldruk en een gebrek aan tijdige ondersteuning. Vooral de mentale belasting is groot. Mantelzorgers ervaren dat zij continu ‘aan’ staan en veel verantwoordelijkheid dragen. Daarnaast kost het regelen van zorg vaak veel tijd door complexe en versnipperde regelgeving.

Preventief te werk gaan

De onderzoekers pleiten voor een meer preventieve aanpak. Professionals moeten mantelzorgers eerder in beeld krijgen en structureel aandacht hebben voor hun situatie. Ook werkgevers spelen een rol: met flexibele werktijden (tool) en passende regelingen kunnen zij helpen om overbelasting te voorkomen.

Maak mantelzorg bespreekbaar om uitval te voorkomen

Het is belangrijk om mantelzorg bespreekbaar (tool) te maken, bijvoorbeeld tijdens reguliere gesprekken of bij functioneringsgesprekken. Let op signalen van overbelasting, zoals vermoeidheid of stressklachten, en bied waar mogelijk maatwerk in werktijden of werkzaamheden. Informeer werknemers actief over verlofregelingen en zorg dat leidinggevenden weten hoe zij hiermee om kunnen gaan. Door vroegtijdig ondersteuning te bieden, kun je uitval helpen voorkomen.