Onderhandelingen vakbonden en werkgevers verharden

De onderhandelingen tussen werkgevers en vakbonden over collectieve arbeidsvoorwaarden verlopen steeds stroever. Vakbonden houden vast aan harde looneisen en werkgevers komen sneller met een eindbod. Als werkgevers er met de vakbonden niet uitkomen, sluiten zij soms een arbeidsvoorwaardenovereenkomst met de ondernemingsraad (OR).

Ontwikkelingen als de oorlog in het Midden-Oosten hebben ook in Nederland hun weerslag op de prijzen. Door de inflatie staat de koopkracht van werknemers flink onder druk. Vakbonden leggen daarom bij de cao-onderhandelingen harde looneisen op tafel. Zo kwam FNV – de grootste vakbond van Nederland – voor 2026 met een looneis van 6%. Volgens de vakbond maken de bedrijven genoeg winst om die hogere lonen te kunnen betalen, maar daar gaan weinig werkgevers in mee.

Onderhandelaars leggen sneller eindbod op tafel

Waar het cao-overleg vroeger vooral opbouwend was, staan werkgevers en vakbonden nu vaak lijnrecht tegenover elkaar. Werkgevers komen tegenwoordig ook sneller met een eindbod als ze met de vakbonden niet tot overeenstemming komen. In 2025 kwam bijna de helft (40%) van de cao’s via een eindbod tot stand en werkgeversvereniging AWVN ziet dit jaar een vergelijkbare trend. De andere partij kan zo’n laatste bod dan accepteren of afwijzen. Neemt de ander het bod aan, dan is daarmee een akkoord bereikt. Stemt de ander er niet mee in, dan volgen er vaak langdurige acties en stakingen tot de vakbonden en werkgevers alsnog tot een akkoord komen.

Werkgevers sluiten overeenkomst met OR

Volgens Maarten Keune, hoogleraar sociale zekerheid en arbeidsverhoudingen aan de Universiteit van Amsterdam, willen werkgevers veel zaken regelen in een cao, maar kijken zij ook naar andere oplossingen als de cao-onderhandelingen spaak lopen. Werkgevers kiezen er dan bijvoorbeeld voor om een bedrijfsovereenkomst met de OR te sluiten, zei hij onlangs op nu.nl.

OR kan rol spelen bij cao

De OR doet er goed aan om de ontwikkelingen rond de cao goed te volgen. Ook al is de OR formeel meestal geen partij bij de cao-onderhandelingen, de OR heeft wel degelijk bevoegdheden rond de cao (verdiepingsartikel). Ook kan de OR vaak meeonderhandelen over de cao, bijvoorbeeld omdat de vakbonden de OR hierbij betrekken of omdat de werkgever arbeidsvoorwaardelijke regelingen wil treffen in overleg met de OR. Als arbeidsvoorwaarden tot stand zijn gekomen in overleg met de OR, zorgt dat vaak voor meer draagvlak binnen de organisatie.