Wetsvoorstel beschermt arbeidsrechten platformwerkers

Op internetconsultatie.nl is het conceptvoorstel voor de Wet platformwerk gepubliceerd. Het wetsvoorstel moet schijnzelfstandigheid tegengaan en verplicht platforms om transparanter te zijn over de algoritmes die ze gebruiken.

Platformwerk is niet meer weg te denken uit onze economie. Denk aan werkenden die via apps als Uber, YoungOnes of Helpling worden ingezet. Vaak staan de werkenden ingeschreven als zzp’er, maar die kwalificatie staat regelmatig ter discussie. Onlangs nog in een zaak tegen platform Temper, waarin het hof concludeerde dat de werkenden via het platform schijnzelfstandigen waren.

Aanwijzingen van leiding en toezicht

Het conceptwetsvoorstel regelt dat er een rechtsvermoeden bestaat dat platformwerkers in loondienst zijn als er aanwijzingen zijn van leiding en toezicht door het platform. Dat kan zo zijn als een platform:

• de hoogte van de vergoeding bepaalt of beïnvloedt;
• de verdeling of toewijzing van opdrachten (in)direct bepaalt;
• toezicht houdt op de uitvoering van de werkzaamheden;
• de vrijheid om taken te aanvaarden of te weigeren (in)direct beperkt, bijvoorbeeld door het opleggen van sancties;
• de platformwerker regels oplegt met betrekking tot het uiterlijk, het gedrag ten aanzien van de afnemer van de dienst of de uitvoering van het werk.

Bewijslast ligt bij het platform

De vijf criteria hebben veel raakvlakken met de gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest (artikel), op basis waarvan momenteel beoordeeld wordt of er sprake is van een werknemer of van een zzp’er. En net als bij de gezichtspunten geldt voor de criteria een holistische toets. Dat betekent dat alle omstandigheden van de situatie meewegen bij de beoordeling van de arbeidsrelatie. Komt het tot een gerechtelijke procedure, dan is het aan het platform om het rechtsvermoeden te weerleggen. Hierdoor wordt het voor platformwerkers eenvoudiger om aanspraak te maken op werknemersrechten, zoals ontslagbescherming, minimumloon en sociale zekerheid.

Verplichting tot menselijk toezicht

Het wetsvoorstel regelt ook dat platforms transparanter moeten zijn over het gebruik van algoritmes en dat alle belangrijke beslissingen moeten plaatsvinden onder menselijk toezicht. Dit moet onder meer voorkomen dat werktijden van platformwerkers automatisch worden gewijzigd en persoonsgegevens oneigenlijk worden verwerkt. Bij besluiten met gevolgen voor de overeenkomst of het account van de platformwerker is het platform verplicht om hem hiervoor een schriftelijke motivering te verstrekken.

Meer wetsvoorstellen tegen schijnzelfstandigheid

Het conceptwetsvoorstel – waarop belangstellenden tot en met 24 augustus 2026 kunnen reageren – vloeit voort uit een EU-Richtlijn die door de lidstaten uiterlijk 2 december 2026 omgezet moet zijn in nationale wetgeving. Het is mogelijk dat de maatregelen vóór die tijd gefaseerd worden ingevoerd. Toezicht en handhaving komt in handen van de Autoriteit Persoonsgegevens en de Nederlandse Arbeidsinspectie. Net als dit wetsvoorstel moeten het voorstel voor de Wet invoering rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst op basis van uurtarief en het voorstel voor de Zelfstandigenwet schijnzelfstandigheid onder zzp’ers tegengaan.