Treedt ‘rest’ Wet banenafspraak per 2027 in werking?

De ‘rest’ van de Wet banenafspraak treedt naar verwachting op 1 januari 2027 in werking. Om meer banen voor mensen met een arbeidsbeperking te creëren, vervalt het onderscheid tussen markt- en overheidswerkgevers en wordt de weg vrijgemaakt voor een quotumregeling.

De banenafspraak is een afspraak uit het sociaal akkoord van 2013, met als doel om meer mensen met een arbeidsbeperking aan de slag te helpen bij reguliere werkgevers. Tot en met 2025 zijn er bijna 92.000 extra banen gerealiseerd, ruim 33.000 minder dan de doelstelling van 125.000 voor 2025 en de jaren erna (100.000 in het bedrijfsleven en 25.000 bij de overheid). De achterstand is niet van de ene op de andere dag ontstaan; overheidswerkgevers halen de eigen tussentijdse doelstelling al sinds 2016 niet meer en de marktwerkgevers sinds 2023.

Onderscheid tussen markt en overheid vervalt

De Wet banenafspraak (infographic) moet het voor werkgevers eenvoudiger en aantrekkelijker maken om mensen met een arbeidsbeperking in dienst te nemen. Naar verwachting treden op 1 januari 2027 de volgende en laatste maatregelen uit de wet in werking. Eén van die maatregelen is het schrappen van het onderscheid tussen de marktwerkgevers en de overheidswerkgevers. Zij hebben dan niet langer afzonderlijke doelstellingen voor het aantal banen. Dit moet samenwerking tussen bijvoorbeeld werkgevers, sectoren of regio’s mogelijk maken en de administratieve lasten verminderen, zodat werkgevers tezamen meer banen gaan creëren.

Quotumregeling voor individuele werkgevers

Het opheffen van het onderscheid maakt ook de weg vrij voor een quotumregeling voor individuele werkgevers. Blijven de resultaten in de komende jaren achter, dan kan het kabinet in overleg met sociale partners besluiten om de quotumregeling te activeren. Er komt dan een ‘inclusiviteitsopslag’ (een opslag op de hoge gedifferentieerde Aof-premie) voor werkgevers die het quotum niet halen en een bonus (een verhoging van het LKV doelgroep banenafspraak) voor werkgevers die dat wél doen. Volgens berekeningen zijn de heffing en de bonus gemiddeld genomen gelijk: € 5.000 per (niet-)gerealiseerde baan. Onder meer kleine werkgevers en uitlenende werkgevers hoeven de inclusiviteitsopslag niet te betalen.

Doelgroep verbreed en LKV versimpeld

Op 1 januari 2026 traden al enkele onderdelen van de Wet banenafspraak in werking. Zo is de doelgroep van de banenafspraak verbreed en het loonkostenvoordeel (LKV) voor de doelgroep versimpeld. Ook wordt er ook voor marktwerkgevers met minimaal 25 werknemers sinds dit jaar een quotumpercentage berekend. Voor overheidswerkgevers werd dit al gedaan. Met de quotumcalculator kunnen werkgevers zelf uitrekenen hoeveel banen zij voor de banenafspraak zouden moeten realiseren. Het wel of niet halen van dit quotum heeft nog geen financiële gevolgen, maar dat wordt anders als de quotumregeling daadwerkelijk wordt geactiveerd.

Er wordt gewerkt aan een nieuwe banenafspraak

De Tweede en Eerste Kamer buigen zich nog over de nieuwe regels via een zogenoemde voorhangprocedure. Daarnaast heeft minister Aartsen van Werk en Participatie aangekondigd samen met sociale partners, UWV, gemeenten en ervaringsdeskundigen te werken aan een nieuwe banenafspraak. De minister informeert de Tweede Kamer uiterlijk eind dit jaar over de ontwikkelingen. Bovendien wordt er gewerkt aan een wetsvoorstel dat de doelgroep van de banenafspraak (verder) verbreedt en loonkostensubsidie breder inzetbaar maakt.