Fiscus biedt ook hulp in strijd tegen ‘nalevingstekort’ mkb

De Belastingdienst loopt jaarlijks naar schatting miljarden aan belastinginkomsten mis vanwege onjuiste of onvolledige aangiftes van mkb’ers. Om dat gat terug te dringen, zet de fiscus onder meer in op software die ondernemers wijst op mogelijke fouten in de aangifte.

De Belastingdienst ziet uiteraard het liefst dat iedere ondernemer de volledige en correct berekende winst aangeeft en daarover keurig belasting afdraagt (toolbox). Maar door onbewuste vergissingen, missers door onwetendheid, bewuste fouten en het opzoeken van de grenzen van de wet komt dat er niet altijd van. Er zit dus een gat tussen wat er binnenkomt aan belastinginkomsten en hoeveel belasting er binnen zou kúnnen komen als iedere ondernemer volledig en correct aangifte doet en betaalt. Dit gat staat bekend als het nalevingstekort.

Nalevingstekort van € 5,2 miljard

De Belastingdienst maakt om de zoveel tijd een inschatting van dit nalevingstekort. Dat doet de fiscus door eerst een willekeurige steekproef te trekken van aangiftes en daarvan te checken of ze correct en volledig zijn. Vervolgens wordt de uitkomst van die steekproef vertaald naar alle aangiftes samen, en daar rolt een bedrag uit. Het laatst geschatte nalevingstekort (pdf) voor het mkb (dus ondernemingen tot 500 werknemers) komt uit op een kleine € 5,2 miljard. Uitgesplitst naar belastingsoort ziet het er zo uit:

Belastingdienst corrigeert aangiftes

Voor particulieren ligt het geschatte bedrag van het nalevingstekort een stuk lager: € 159 miljoen. De Belastingdienst schrijft dat onder meer toe aan de vooringevulde aangifte voor de inkomstenbelasting (toolbox). Voor grote ondernemingen maakt de fiscus geen schatting van het nalevingstekort, maar kijkt meer naar naleving per individuele onderneming.
In het getal van het nalevingstekort zitten overigens niet de gemiste opbrengsten als gevolg van bijvoorbeeld fraude en andere duistere financiële zaken omdat de Belastingdienst daar moeilijk een inschatting van kan maken. Verder haalt de fiscus elk jaar ook weer een deel van het nalevingstekort alsnog binnen via correcties. In 2025 is dat bijvoorbeeld voor € 1,9 miljard geweest. Het is dus niet zo dat de volledige € 5,2 miljard als gemiste belastingopbrengst de boeken in gaat.

Software die ondernemer wijst op fout

Niettemin wil de Tweede Kamer meer actie van de Belastingdienst om het nalevingstekort en ook belastingfraude aan te pakken. Daarvoor heeft de Kamer twee moties aangenomen. In een reactie (pdf) op die moties zet staatssecretaris Eerenberg van Financiën uiteen hoe de fiscus probeert het nalevingstekort aan te pakken. Voor het mkb probeert de fiscus met proactief beleid te voorkomen dat er fouten ontstaan. Zo werkt de fiscus samen met leveranciers aan software die al van tevoren een signaal geeft dat er mogelijk iets niet klopt in de aangifte. De ondernemer kan dat dan nog aanpassen vóór hij de aangifte instuurt.
Verder probeert de Belastingdienst het toezicht zo efficiënt mogelijk in te zetten, bijvoorbeeld door meer personeel vrij te maken voor risicogerichte boekenonderzoeken. Ook kijkt de fiscus naar het uitvoeren van digitale risicoanalyses.