Raad van State hard over voorstel box 3: ‘niet indienen’

De Raad van State kraakt het voorstel om box 3 al op korte termijn om te vormen naar een zogeheten vermogenswinstbelasting. Het advies van het instituut aan het kabinet is kraakhelder: dien het voorstel niet in deze vorm in bij het parlement. In plaats daarvan zou er een voorstel moeten komen waarmee er per 2030 in één keer een nieuw stelsel gaat gelden voor box 3.

Bij de hervorming van de heffing in box 3 van de inkomstenbelasting gaat het om een combinatie van een zogeheten vermogensaanwasbelasting en een vermogenswinstbelasting (video). Kort gezegd: bij een vermogensaanwasbelasting is de berekende (papieren) vermogensgroei in een jaar belast. En bij een vermogenswinstbelasting rekent de belastingplichtige pas af met de Belastingdienst als hij het vermogensbestanddeel verkoopt.

Versneld naar vermogenswinstbelasting

Oorspronkelijk zou de vermogensaanwasbelasting de hoofdregel worden in het nieuwe stelsel (verdiepingsartikel). Maar het kabinet is daar na hevige politieke discussies van afgestapt. Het plan is nu om al per 2028 grotendeels over te stappen naar een vermogenswinstbelasting in box 3. Onder meer beleggingen en spaargeld gaan daarmee al onder de vermogenswinstbelasting vallen. Deze wijziging heeft het kabinet vastgelegd in een zogeheten novelle, die het parlement nog voor het eind van het jaar zou moeten goedkeuren.

Grote wijziging, met spoed doorgevoerd

Voordat de novelle wordt ingediend bij de Tweede Kamer, is het stuk eerst naar de Raad van State gestuurd. Dit is een instituut dat het kabinet onafhankelijk (en niet-bindend) adviseert over wetgeving. En het advies over de novelle laat weinig aan duidelijkheid over. Kort gezegd adviseert de Raad van State om het voorstel niet op deze manier in te dienen bij het parlement. Alleen al omdat het een grote wijziging is ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel, want nu is dus de vermogenswinstbelasting ‘ineens’ de hoofdmoot. Dergelijke grote wijzigingen zouden niet met zulke grote spoed en met een novelle doorgevoerd moeten worden, aldus de Raad van State.

Behoefte aan rust en duidelijkheid

Naast kritiek op het wetgevingsproces, is het advies ook hard over de inhoud van het voorstel. De Raad van State wijst erop dat het kabinet ‘zonder duidelijke rechtvaardiging’ onderscheid maakt tussen vermogensbestanddelen die onder de vermogensaanwasbelasting of de vermogenswinstbelasting gaan vallen. Bovendien wordt er op deze manier na de ‘voorgeschiedenis van procedures en hersteloperaties’ nog steeds geen rust en duidelijkheid gecreëerd rondom box 3. In plaats daarvan komt er een ingewikkeld stelsel, dat bovendien waarschijnlijk maar een paar jaar bestaat. Want het is de bedoeling van het kabinet om in 2030 een volledige vermogenswinstbelasting in te voeren. Dat alles levert opnieuw risico’s op voor de uitvoering en handhaving, schrijft de Raad van State.

Nieuw voorstel om in 2030 in één keer over te stappen

Het advies luidt kortom: dien deze novelle niet in. Sterker nog, de Raad van State adviseert om het Wetsvoorstel werkelijk rendement box 3 helemaal in te trekken. In plaats daarvan is het advies om met een nieuw wetsvoorstel te komen om in 2030 in één keer over te stappen naar een nieuw stelsel voor box 3. Dat biedt rust en duidelijkheid, aldus de Raad van State. En in de tussentijd zou dan het huidige systeem met forfaitaire rendementen en de tegenbewijsregeling overeind blijven.
Mocht het kabinet toch willen vasthouden aan de invoering van een vermogenswinstbelasting via een novelle, dan adviseert de Raad van State om de overstap in één keer voor alle vermogensbestanddelen te maken. En wel per 2030. Nu is het dus de vraag hoe het kabinet zal omgaan met dit advies. Dat is nog helemaal niet zeker, want het tijdpad van de omvorming van box 3 is ook onderdeel van allerlei politieke discussies.

Het kabinet heeft op 3 november bekendgemaakt dat ze de invoering van de nieuwe box 3-wet een jaar wil uitstellen! De beide Kamers moeten dit nog goedkeuren.