Hoge Raad: afzien van doorschuiven moet gezamenlijk

Een onderneming fiscaal voordelig overdragen kan door de zogeheten doorschuifregeling in de inkomstenbelasting te gebruiken. Maar zo’n verzoek moeten overdrager én overnemer wel samen doen. Dit betekent dat een overnemer ook niet in z’n eentje terug kan komen op dit verzoek, oordeelt de Hoge Raad. Ook dat moet dus gezamenlijk.

Bij de overdracht van een IB-onderneming aan een andere ondernemer of een werknemer, moet de overdrager in principe afrekenen met de fiscus over de stakingswinst (verdiepingsartikel). Die rekening valt bij overdracht (grotendeels) te voorkomen door gebruik te maken van de zogeheten geruisloze doorschuifmogelijkheid (verdiepingsartikel). Om de faciliteit te mogen gebruiken, gelden er uiteraard voorwaarden. Zo moet de overnemer minstens 36 maanden medeondernemer of werknemer zijn geweest. Ook moeten de overdrager en de overnemer samen een verzoek indienen bij de Belastingdienst om de regeling toe te passen.

Onenigheid in vof

In deze zaak ging het om zo’n gezamenlijk verzoek. Een echtpaar (de overnemers) voerde samen met twee andere personen (de overdragers) een varkenshouderij in de vorm van een vof. Het was de bedoeling dat de varkenshouderij uiteindelijk helemaal in handen zou komen van de overnemers, en dat zij daarbij de doorschuiffaciliteit in de IB zouden toepassen. Maar er ontstond onenigheid en uiteindelijk bepaalde een arbitragecommissie dat de vof zou worden ontbonden. Onderdeel van het oordeel was dat beide partijen nog wel samen zouden verzoeken om de doorschuifregeling toe te passen.

Overnemer wil af van doorschuifregeling

Uiteindelijk werd dit gezamenlijke verzoek ingediend, en legde de fiscus de aanslagen IB op mét toepassing van de faciliteit. Het echtpaar maakte echter bezwaar tegen die aanslag, omdat zij de doorschuiffaciliteit niet langer wilden toepassen. De inspecteur was echter van mening dat de faciliteit terecht was toegepast, waarna de rechter eraan te pas moest komen. De rechtbank oordeelde dat de overnemer niet terug kon komen op het verzoek, maar het gerechtshof vond van wél. Tegen dat vonnis ging de fiscus in hoger beroep.

Verzoek alleen gezamenlijk intrekken

De Hoge Raad koos de lijn van de inspecteur. Kort gezegd luidde het oordeel dat als voor de toepassing van een faciliteit een gezamenlijk verzoek nodig is, die keuze ook alleen gezamenlijk kan worden herzien. Bij de geruisloze doorschuiffaciliteit is zo’n gezamenlijk verzoek vereist, en dus kon het echtpaar ook niet eenzijdig terugkomen op dat verzoek. De faciliteit was daardoor gewoon van toepassing. De Hoge Raad verwees de zaak door naar het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden om een oordeel te vellen.
Hoge Raad, 6 november 2026, ECLI (verkort): 1677