SER pleit voor acht weken betaald mantelzorgverlof

De Sociaal-Economische Raad (SER) pleit voor een door de overheid gefinancierd mantelzorgverlof van acht weken. Dit moet het makkelijker maken om betaald werk en mantelzorg te combineren, en overbelasting van mantelzorgers te voorkomen.

Het advies van de SER komt niet uit de lucht vallen: vier ministeries vroegen het adviesorgaan om haar visie op een toekomstbestendig mantelzorgbeleid. Mantelzorg heeft namelijk een steeds grotere impact op mensen, en op de vergrijzende samenleving in het geheel. In Nederland verlenen maar liefst vijf miljoen mensen mantelzorg, waarvan er twee miljoen dit combineren met betaald werk. Hoe intensiever de zorg, hoe lastiger werk en mantelzorg te combineren zijn. Dit kan leiden tot uitval, minder uren werken of zelfs stoppen met werken van mantelzorgers. En dat terwijl de krappe arbeidsmarkt juist vraagt om méér uren werken.

Acht weken 70% van het loon

Volgens de SER is er in overheidsbeleid nog te weinig aandacht voor de behoeftes van mensen als zij werk en mantelzorg willen (blijven) combineren. De ondersteuning van werkende mantelzorgers moet beter en makkelijker, en er is een ‘ventiel’ nodig voor als de druk op werken en zorgen te hoog wordt. Daarom pleit de SER voor acht weken mantelzorgverlof: een samenvoeging van het kortdurend zorgverlof en het langdurend zorgverlof (artikel). Daarmee sluit de SER aan bij de kabinetsplannen voor een vereenvoudigd verlofstelsel. Het grote verschil is dat in die plannen de betalingshoogte niet wijzigt ten opzichte van nu (een loondoorbetaling van 70% in de eerste twee weken, de overige zes weken zijn in principe onbetaald), terwijl de SER voor de gehele verlofduur een uitkering van 70% van het loon adviseert, gefinancierd uit publiek geld.

Respijtzorg kan mantelzorgtaken verlichten

Daarnaast ziet de SER ‘respijtzorg’ als belangrijk middel om de combinatie van werk en mantelzorg makkelijker te maken. Respijtzorg is vervangende zorg die de mantelzorger deels of geheel verlichting biedt van zorgtaken. Bijvoorbeeld door mantelzorg incidenteel (bijvoorbeeld voor een vakantie of een piekperiode op het werk) of structureel (bijvoorbeeld voor een dagdeel in de week) over te dragen. Afhankelijk van de mantelzorgsituatie kan de zorg worden overgedragen aan bekenden, vrijwilligers en/of zorgprofessionals. Het aanbod van respijtzorg is echter niet altijd toereikend of beschikbaar. Bovendien wordt respijtzorg geregeld en vergoed via vier zorgwetten, wat het aanvragen ervan ingewikkeld maakt. De SER pleit er dan ook voor om te verkennen hoe de verschillende respijtzorgregelingen kunnen worden gestroomlijnd, zodat er een passend, toereikend en toegankelijk aanbod komt voor mantelzorgers, ongeacht de woonplaats.

Manieren om mantelzorgers te ontlasten

Werkgevers hebben ook binnen de huidige wettelijke kaders de nodige mogelijkheden om mantelzorgers te ontlasten (artikel). Structurele maatregelen zijn bijvoorbeeld het mogelijk maken van flexibele werktijden en thuiswerken. Werknemers kunnen hier ook zelf een verzoek voor indienen (artikel), dat een werkgever in het geval van flexibele werktijden niet zomaar mag weigeren. Mantelzorgers kunnen onder voorwaarden ook gebruikmaken van het kort- en langdurend zorgverlof en het calamiteitenverlof, al zijn dit slechts tijdelijke ‘oplossingen’. Tot slot is het belangrijk dat leidinggevenden mantelzorg bespreekbaar maken (tool). Veel mantelzorgers delen namelijk niet op het werk dat ze mantelzorger zijn, terwijl openheid van zaken maatwerkoplossingen mogelijk kan maken.