Gebrekkig onderzoek naar ongewenst gedrag is schadelijk

Onderzoek naar aanleiding van meldingen over seksueel grensoverschrijdend gedrag in organisaties wordt vaak niet goed uitgevoerd. Daarom adviseert regeringscommissaris Mariëtte Hamer het instellen van een onafhankelijke autoriteit voor onderzoeksbureaus.

Organisaties die naar aanleiding van meldingen over seksueel grensoverschrijdend gedrag door werknemers een onderzoek instellen, huren hiervoor vaak een extern onderzoeksbureau in. Dat blijkt in de praktijk geen garantie te zijn voor een zorgvuldige en correcte afhandeling van zaken. De kwaliteit van dergelijke onderzoeken blijkt vaak onvoldoende. Hamer wijst erop dat gebrekkig onderzoek meer kwaad dan goed doet. Daarom stelt ze in haar advies Veilig onderzoek aan Van Weel, minister van Justitie en Veiligheid, voor om de markt van onderzoeksbureaus te reguleren. Dat zou moeten gebeuren door het instellen van een toezichthoudende autoriteit. Daarmee moet worden voorkomen dat onderzoek naar ongewenst gedrag (een vorm van psychosociale arbeidsbelasting) verkeerd wordt uitgevoerd. Dat leidt ertoe dat alle partijen schade oplopen.

Vier aanbevelingen voor verbetering onderzoek

Hamer wijst erop dat sinds de onthullingen bij het tv-programma The Voice of Holland in 2022 de aandacht voor seksueel grensoverschrijdend gedrag en sociale veiligheid op de werkplek is toegenomen. Organisaties laten vaker onderzoek doen om meldingen op te volgen. Om de kwaliteit van onderzoek te waarborgen doet Hamer vier aanbevelingen:

1. Uitbreiding van de Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus (Wpbr), onder meer met een inhoudelijke toets voor expertise en methodiek;
2. Verbetering van de deskundigheid van onderzoekers door eisen aan opleiding en nascholing. Onderzoekers moeten zich (als persoon) registreren in een beschermd landelijk register;
3. Verbetering van toezicht op onderzoeksbureaus en het onderzoek dat zij doen en verplicht stellen van een klachtencommissie;
4. Beter benutten van bestaande kwaliteitsstelsels voor persoonsgericht onderzoek en oprichten van een eigen branchevereniging voor cultuuronderzoek in organisaties.

Ook benadrukt Hamer dat organisaties altijd moeten afwegen of onderzoek laten doen de juiste interventie is. Er zijn ook andere manieren om een melding op te volgen. Die staan in de Handreiking Cultuurverandering op de werkvloer.