Sport en het bedrijfsleven: het is eenzaam aan de top

Achter het grootste voetbalspektakel ter wereld schuilt iets veel minder glamoureus: een druk zo groot dat zelfs de beste teams ter wereld eronder kunnen bezwijken. Hoe is deze psychologie achter atletische topprestaties naar het bedrijfsleven te vertalen?

Van de verbijsterende teloorgang van Frankrijk in 2002 tot de vroege aftocht van Italië in 2010 en de onthutsende uitschakeling van Duitsland in 2018: de WK-geschiedenis heeft keer op keer laten zien dat succes al snel een last kan worden. Zodra een land de ultieme voetbalprijs wint, krijgen de verwachtingen een andere dimensie. Elke pass wordt onder een vergrootglas gelegd, elke fout wordt kritisch geanalyseerd en elke nieuwe tegenstander treedt onbevreesd aan.

Externe en interne verwachtingen

Mensen gaan er vaak van uit dat winnen eindeloos zelfvertrouwen oplevert, maar bij topprestaties werkt dat niet zo. Successen uit het verleden verhogen de verwachtingen, zowel extern als intern. En wanneer de druk overweldigend wordt, kunnen zelfs de grootste talenten terughoudend, reactief of emotioneel uitgeput raken. Deze omslag verandert de besluitvorming, het zelfvertrouwen en de teamdynamiek fundamenteel.

Alles op het spel

Hetzelfde fenomeen is te zien in het bedrijfsleven. Toporganisaties en leidinggevenden worstelen vaak na een groot succes, omdat de angst om status te verliezen zwaarder begint te wegen dan de vrijheid die in eerste instantie voor dat succes zorgde. Zelfvertrouwen slaat om in voorzichtigheid. De innovatie (artikel) stokt en de bereidheid om risico’s te nemen verdwijnt, deels omdat de identiteit onlosmakelijk verbonden is met de prestaties. Werknemers die normaal gesproken kalm zijn, kunnen impulsief, reactief of emotioneel overweldigd raken als voor hun gevoel alles op het spel staat.

Mentale weerbaarheid verkeerd begrepen

Het begrip ‘mentale weerbaarheid’ wordt dan ook vaak verkeerd begrepen. Het gaat hierbij niet om het onderdrukken of negeren van stress, maar om het behoud van beoordelingsvermogen en helderheid, plus het reguleren van emoties, wanneer de druk piekt. Het is het vermogen om effectief te blijven functioneren ondanks angst, kritische blikken, vermoeidheid en hooggespannen verwachtingen. Werknemers die optimaal presteren onder aanhoudende druk hebben vaak een aantal kenmerken gemeen:

• emotionele regulatie bij stress;
• zelfvertrouwen zonder impulsiviteit;
• aanpassingsvermogen in onvoorspelbare situaties;
• het vermogen om snel te herstellen van tegenslagen;
• onverstoorbaar beslissingen nemen onder een vergrootglas.

Deze vaardigheden trainen neemt de druk niet weg, maar kan mogelijk wel voorkomen dat werknemers erdoor worden opgeslokt.

Dit nieuwsartikel is geschreven in samenwerking met Ryne Sherman, chief science officer bij Hogan Assessments.