OR moet alert zijn op polarisatie in de organisatie

Polarisatie op de werkvloer is een gevaar voor het gevoel van veiligheid van werknemers. Vaak gaat de aanpak daarvan ook nog eens mis, omdat polarisatie een andere aanpak nodig heeft dan een conflict. De ondernemingsraad (OR) kan polarisatie helpen voorkomen en kan bijdragen aan een structurele oplossing.

Polarisatie zorgt ervoor dat mensen denken in termen van ‘voor’ of ‘tegen’ en ‘wij’ versus ‘zij’. Op de werkvloer kan dit leiden tot onderling wantrouwen, uitsluiting of tot het afrekenen van mensen op basis van hun standpunten en niet op basis van hun werk. Dit is een reëel risico op toename van psychosociale arbeidsbelasting (PSA) en is daarmee bij uitstek een onderwerp voor de OR.

Signaleren en meedenken

Het creëren van een veilige en gezonde werkomgeving is weliswaar de verantwoordelijkheid van de bestuurder, maar de OR kan hier ook een bijdrage aan leveren. De OR kan alert zijn op signalen van polarisatie en met de bestuurder meedenken over maatregelen om polarisatie binnen de organisatie te voorkomen en tegen te gaan.

Bespreekbaar maken als eerste stap

Een goede eerste stap is het bespreekbaar maken van de aanpak van polarisatie met de bestuurder. De OR kan hiervoor het initiatiefrecht (artikel 23 WOR) gebruiken. Informeer ook bij de achterban naar hun ervaringen. Polarisatie gaat niet alleen over maatschappelijke opvattingen; ook bijvoorbeeld meningsverschillen over het werk kunnen tot interne polarisatie leiden.
Kijk ook eens naar de OR zelf. Speelt polarisatie mogelijk een rol tussen OR-leden of in de relatie met de bestuurder? En zo ja, hoe zorgt de OR ervoor dat dit de onderlinge samenwerking niet in de weg staat?

Polarisatie is geen conflict

Bij de aanpak van polarisatie is het belangrijk het verschil te kennen met een ‘regulier’ conflict. Bij een conflict hebben de partijen ieder een belang en is het mogelijk die belangen te bespreken en een middenweg te vinden. Bij polarisatie is er geen middenweg. Het gaat – meer dan bij een conflict – om identiteit, emoties en onwrikbare overtuigingen. Bij polarisatie is het van belang dat de onderlinge spanningen zo snel mogelijk worden gesignaleerd. Door met elkaar in gesprek te gaan, kan de toon tussen collega's worden gematigd en kunnen zij – ondanks hun verschillen – respectvol en effectief samenwerken.

Instemmingsrecht bij PSA-regeling

Artikel 27, lid 1d van de Wet op de ondernemingsraden (WOR) geeft de OR instemmingsrecht bij het instellen, wijzigen of intrekken van regelingen op het gebied van de arbeidsomstandigheden. Onder de noemer arbeidsomstandigheden valt ook PSA. De OR heeft daarmee de mogelijkheid om flink wat invloed (verdiepingsartikel)uit te oefenen op dit belangrijke en actuele onderwerp.