Onderschat buitensluiting op werk niet

Onderzoek laat zien dat buitensluiting op het werk schadelijker kan zijn dan lastigvallen of intimiderend gedrag. Werknemers die worden buitengesloten, zeggen vaker hun baan op dan gepeste werknemers. Bovendien hebben zij meer problemen met hun gezondheid.

Negeren of buitensluiten kunnen vormen van pestgedrag zijn. Onderzoek laat zien dat deze sociale uitsluiting zelfs schadelijker kan uitpakken dan andere vormen van ongewenst gedrag, zoals lastigvallen of intimiderend gedrag (harassment). De onderzoekers voerden drie studies uit. Werknemers die werden buitengesloten, hadden onder meer een sterker verminderd gevoel erbij te horen en meer problemen met hun welzijn en werkgerelateerde houding. In één van de studies voorspelde buitensluiting bovendien een grotere kans op daadwerkelijk vertrek uit de organisatie drie jaar later (O’Reilly, Robinson, Berdahl & Banki, 2014).

Werknemers vinden buitensluiting minder schadelijk

Werknemers zagen buitensluiting juist als minder schadelijk dan intimiderend gedrag. Zij verwachtten dat hun organisatie eerder maatregelen zou nemen tegen intimiderend gedrag dan tegen buitensluiting. Dat kan ermee te maken hebben dat de gevolgen van sociale uitsluiting minder zichtbaar zijn.
Ook later onderzoek bevestigt dat buitensluiting op het werk samenhangt met negatieve gevolgen. Een meta-analyse van 95 onafhankelijke onderzoeken met in totaal 26.767 deelnemers vond verbanden tussen sociale uitsluiting op het werk en onder meer werktevredenheid, emotionele uitputting, betrokkenheid en welzijn (Li, Xu & Kwan, 2021).

Pesten en negeren zijn vormen van PSA

Pesten is een vorm van psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Pesten kan in verschillende vormen plaatsvinden:

• grapjes maken over de rug van een ander;
• nare opmerkingen maken;
• beledigen of uitschelden;
• in het bijzijn van anderen iemand terechtwijzen;
• gebaren maken;
• roddelen;
• kritiek uiten op iemands persoonlijke leven;
• beschadigen van eigendommen;
• negeren of iemand bewust in een sociaal isolement plaatsen.

Pesten kan leiden tot lichamelijke en psychische klachten, zoals slaapproblemen, depressieve klachten en burn-outklachten. Ook verzuim en vertrek uit de organisatie kunnen gevolgen zijn. Een werkgever moet beleid voeren om psychosociale arbeidsbelasting (PSA, tools) te voorkomen of te beperken. De risico’s moeten in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) worden opgenomen en de werkgever moet in het plan van aanpak maatregelen opnemen om pesten op de werkvloer te voorkomen. Een Gedragscode ongewenst gedrag (tool) kan onderdeel zijn van de aanpak. Dit is geen wettelijke verplichting, maar kan wel helpen bij de aanpak van ongewenst gedrag.