Wie is... de subtiele saboteur in jóúw team?

In veel teams is hij aan te wijzen: een werknemer die de werkzaamheden en processen in de organisatie vertraagt. Een saboteur strooit, al dan niet bewust, zand in de raderen en maakt het lastiger voor het team om zijn doelen te bereiken.

Een werknemer die de vervelende gewoonte heeft om vaak te laat te komen, is geen saboteur. Een saboteur is ook geen werknemer die duidelijk disfunctioneert of zijn kont continu openlijk tegen de krib gooit. Een saboteur gaat subtieler te werk: het is een werknemer die de werkprocessen al dan niet bewust verstoort, bijvoorbeeld door opdrachten niet te doen of te laat af te maken, door te roddelen en collega’s op te stoken, door X te zeggen en Y te doen, of door negatieve kritiek zelden te balanceren met opbouwende kritiek.

Geen openlijke confrontatie

Saboteurs ontmaskeren is niet makkelijk, maar ze delen gelukkig wel wat kenmerken. Ze vertonen vaak passief-agressief gedrag en passen zich niet, of niet volledig, aan de normen en waarden van de organisatie (tool) aan. Ook hebben ze kritiekpunten op van alles en nog wat, maar gaan ze de confrontatie zelden openlijk aan. De werknemers die mogelijk iets met hun onvrede zouden kunnen doen, zoals jij als leidinggevende, krijgen het in ieder geval niet of pas laat te horen. Vaak is dit gedrag ontstaan omdat ze het idee hebben dat er toch niet naar ze wordt geluisterd. Verbitterdheid ligt dan op de loer.

Van destructief naar constructief gedrag

Hoe buig je dergelijk, op termijn destructief, gedrag om in iets constructiefs? Heb je als manager door dat een werknemer het vaak ergens niet mee eens is en dat gevoel opkropt? Nodig hem dan uit om te vertellen waar hij mee zit. Door begrip te tonen en geen oordeel te vellen, krijgt de werknemer de kans om zich te uiten. Geef aan dat je de mening van de werknemer waardeert, maar onthoud dat je hem niet altijd gelijk hoeft te geven. Benoem ook dat je zijn inzet waardeert, en dat het tegelijkertijd mogelijk is om het niet eens te zijn met zijn mening. Door de werknemer vaker te betrekken bij besluitvorming en te vragen naar zijn mening (zoals dat ook gebeurt bij deep democracy), wordt duidelijk dat zijn mening er wel degelijk toe doet. Hij kan uiteindelijk mogelijk zelfs uitgroeien tot een zeer loyale collega.

Collega’s coachen

Is het gedrag van de hardnekkige saboteur echt niet te veranderen? Coach dan juist zijn collega’s in plaats van de saboteur. Andere werknemers moeten namelijk zeker niet meegaan in het gedrag van de saboteur en productief en positief hun werk blijven doen. De onruststoker krijgt dan uiteindelijk door dat hij als enige als ‘lastige klant’ wordt gezien en dat zijn medestanders niet talrijk zijn. Soms vertrekt de saboteur zelf naar een andere organisatie. De kans bestaat dat zijn gedrag juist negatief doorslaat, maar dat kan dan wel helpen bij de dossieropbouw (tool).