Integriteit is zaak voor OR, bestuurder én achterban

Integriteit is voor elke ondernemingsraad (OR) een belangrijk onderwerp. Integriteit speelt zowel een rol in het contact tussen de OR en de bestuurder als bij het opstellen van het organisatiebeleid en het handelen van individuele werknemers en OR-leden.

Voor de OR zijn twee vormen van integriteit van belang: zakelijke integriteit en sociale integriteit. Zakelijke integriteit is vooral gericht op het rekening houden met de rechten en belangen van alle betrokkenen bij de organisatie. Dit geldt niet alleen voor het gebruik van middelen van de organisatie, zoals materiaal, tijd en geld, maar ook voor bijvoorbeeld de veiligheid van betrokkenen en de zorg voor het milieu. Sociale integriteit heeft betrekking op de dagelijkse omgang met elkaar. De regels hiervoor zijn vastgelegd in de Arbowet. Het gaat dan onder meer om zaken die kunnen leiden tot psychosociale arbeidsbelasting (PSA), zoals pesten, discriminatie, seksuele intimidatie en (verbaal) geweld.

Integriteitsbeleid is gericht op organisatie én werknemers

Integriteit kan zijn opgenomen in de visie en missie van de organisatie, maar in de praktijk is dat meestal niet genoeg. Om integriteit te bevorderen en goed te verankeren in alle lagen van de organisatie, is er een integriteitsbeleid nodig. Op organisatieniveau kan het integriteitsbeleid bestaan uit processen, procedures en regelingen, zoals:

• een gedragscode (tool);
• een klokkenluidersregeling;
• aandacht voor integriteit bij het beleid voor werving en selectie;
• optreden bij een vermoeden van integriteitschending.

Ook integriteitsorganen, zoals de OR of de vertrouwenspersoon, spelen een rol bij (het bewaken van) de integriteit in de organisatie.

OR kan integriteit onder de aandacht brengen

De OR kan nagaan in hoeverre het integriteitsbeleid van de organisatie volstaat en wat er beter kan. De IntegriteitsWijzer van het Huis voor Klokkenluiders (HvK) is daarbij een handig hulpmiddel. Heeft de bestuurder nog geen integriteitsbeleid opgesteld, dan kan de OR hem (ongevraagd) adviseren om dit alsnog te doen (initiatiefrecht, artikel 23 WOR). Ook bij de beoordeling van een adviesaanvraag (artikel 25 WOR) of instemmingsverzoek (artikel 27 WOR) moet de OR erop letten dat hierin aandacht is voor integriteit.

Bewustzijn is voorwaarde voor integer handelen werknemers

Daarnaast is het van belang om het integriteitsbeleid en het doel ervan onder de aandacht van de werknemers te brengen om het bewustzijn over integriteit te vergroten. Werknemers die niet weten wat het belang is van integer handelen en wat dat concreet voor hen betekent, zijn tenslotte ook niet in staat of geneigd om kritisch naar hun eigen handelen en beslissingen te kijken. De OR kan met de bestuurder meedenken over heldere communicatie naar de achterban over het belang van integriteit en het integriteitsbeleid dat de organisatie voert.

Kompas voor integer handelen OR-lid

Of de OR, een individueel OR-lid of de bestuurder integer handelt, is soms lastig te bepalen. Wetgeving zoals de Wet op de ondernemingsraden (WOR) en de Arbowet geven goede richtlijnen, maar zijn niet waterdicht. Of een OR-lid integer handelt, is te bepalen aan de hand van drie punten:

• het OR-lid heeft ‘een goed gevoel’ bij de beslissing;
• de andere OR-leden zijn het met het OR-lid eens;
• het OR-lid houdt zich aan de geldende wet- en regelgeving.