6.1 Gezichtspunten uit Deliveroo-arrest

loonheffingen

aard en duur

inbedding

persoonlijke arbeid

beloningswijze

risico

Hoewel het in de Deliveroo-zaak draaide om een arbeidsrechtelijk geschil, is het arrest ook voor de loonheffingen belangrijk. Uit de Toelichting beoordeling arbeidsrelaties, die te downloaden is via de site van de Belastingdienst, blijkt dat ook de fiscus bij de controle of er sprake is van een verkapt dienstverband de volgende gezichtspunten uit het Delive-oo-arrest bij de hand houdt:

• de aard en duur van de werkzaamheden;
• de wijze waarop de werkzaamheden en de werktijden worden bepaald;
• de inbedding van het werk en degene die de werkzaamheden verricht in de organisatie en de bedrijfsvoering van degene voor wie de werkzaamheden worden verricht;
• het al dan niet bestaan van een verplichting het werk persoonlijk uit te voeren;
• de wijze waarop de contractuele regeling van de verhouding van partijen tot stand gekomen is;
• de wijze waarop de beloning wordt bepaald en waarop deze wordt uitgekeerd;
• de hoogte van deze beloningen;
• de vraag of degene die de werkzaamheden verricht daarbij commercieel risico loopt;
• of degene die de werkzaamheden verricht, zich in het economisch verkeer als ondernemer gedraagt of kan gedragen.

Deze gezichtspunten worden hierna nader toegelicht.

6.1.1 Aard en duur van de werkzaamheden

inspanningsverplichting

Als de opdrachtnemer eenvoudige werkzaamheden uitvoert, kan dat wijzen op een arbeidsovereenkomst. Ook als er sprake is van een inspanningsverplichting (om het resultaat te bereiken) wijst dat vaker op een arbeidsovereenkomst. Een resultaatverplichting (om concreet resultaat te leveren) wijst daar juist niet op. Over het algemeen geldt ook dat hoe langer de arbeidsrelatie duurt, hoe meer dat wijst op een arbeidsovereenkomst.

6.1.2 Bepaling van werkzaamheden en werktijden

Hoe vrijer de opdrachtnemer zelf de werkwijze, de werktijden en de locatie van de werkzaamheden kan bepalen, hoe eerder er sprake is van werken als zzp’er.

6.1.3 Inbedding in de organisatie

corebusiness

In de Deliveroo-zaak ging het over de vraag welke betekenis ‘de organisatorische inbedding’ van het werk heeft voor het element ‘in dienst zijn’. Organisatorische inbedding betekent dat het werk een wezenlijk onderdeel is van de bedrijfsvoering. Het behoort tot de corebusiness van de organisatie. Hierbij is het niet relevant wat de organisatie op papier doet, maar wat de economische realiteit is.

Vergelijkbaar met werknemers

voorzieningen

personeels-activiteiten

Hierbij is het bijvoorbeeld van belang in hoeverre de verhouding tussen de opdrachtgever en de opdrachtnemer vergelijkbaar is met de werknemers die in dienst zijn bij de opdrachtgever. Als een opdrachtnemer lange tijd in een organisatie werkt, is de arbeidsrelatie mogelijk te vergelijken met die van de werknemers. Daarnaast is ook het antwoord op de volgende vragen belangrijk:

• Werkt de opdrachtnemer op de opdrachtgeverslocatie?
• Moet de opdrachtnemer zich houden aan de werktijden die bij de opdrachtgever gelden?
• Maakt de opdrachtnemer gebruik van voorzieningen die de opdrachtgever beschikbaar stelt?
• Neemt de opdrachtnemer deel aan personeelsactiviteiten, zoals bedrijfsuitjes, teamoverleggen en beoordelingen?

Er zal eerder sprake zijn van een arbeidsovereenkomst als het werk een wezenlijk onderdeel vormt van de bedrijfsvoering van de opdrachtgever. De opdrachtgever doet er dus goed aan daarvoor vast te stellen wat de ondernemingsactiviteiten zijn en wat de rol van de opdrachtnemer hierin is.

6.1.4 Werk persoonlijk uitvoeren

vervangen

gezags-
verhouding

Als de opdrachtnemer het werk persoonlijk uitvoert en zich niet zonder toestemming van de opdrachtgever mag laten vervangen, wijst dit eerder op een arbeidsovereenkomst dan op een overeenkomst van opdracht. Maar let op, als de opdrachtnemer zich kan laten vervangen, is het niet zo dat er geen sprake kán zijn van een arbeidsovereenkomst. Zo stelde Deliveroo dat geen sprake was van een gezagsverhouding of een verplichting om persoonlijke arbeid te verrichten, omdat de bezorgers de vrijheid hadden om niet te werken of zich te laten vervangen. Maar op grond van de ‘overige omstandigheden’, zoals onder meer het feit dat het bezorgen van maaltijden de corebusiness was van Deliveroo, had het gerechtshof volgens de Hoge Raad terecht geoordeeld dat er bij de bezorgers sprake was van een arbeidsovereenkomst.

6.1.5 Wijze van tot stand komen afspraken

onder-
handeling

Als er weinig tot geen onderhandelingsruimte van de opdrachtnemer is bij het tot stand komen van de afspraken, wijst dat op een arbeidsovereenkomst. Veel onderhandelingsruimte is juist gebruikelijk bij overeenkomsten met zelfstandige ondernemers.

6.1.6 Hoe de beloning wordt bepaald en uitgekeerd

facturen

Stuurt de opdrachtnemer zelf facturen en let hij erop dat de opdrachtgever die (op tijd) betaalt, dan wijst dat er meer op dat hij werkt als zzp’er. Als de opdrachtgever automatisch de beloning betaalt of als de opdrachtgever de facturen voor de opdrachtnemer verzorgt, kan dat wijzen op een vorm van gezag. Dat wijst dan weer op een arbeidsovereenkomst.

6.1.7 Hoogte van de beloning

loondienst

Als de beloning van de opdrachtnemer vergelijkbaar is met het loon van de werknemers in loondienst, wijst dat op een arbeidsovereenkomst. Hoe hoger de beloning van de opdrachtnemer ten opzichte van de beloning van vergelijkbare werknemers in loondienst, hoe meer dat erop wijst dat hij werkt als zzp’er (zie ook hoofdstukken 4 en 7).

6.1.8 Commercieel risico lopen

schade

Bij de toets of er sprake is van (schijn)zelfstandigheid, speelt ook de verdeling van risico’s tussen de opdrachtnemer en opdrachtgever een belangrijke rol. Denk hierbij aan risico’s bij schade (aan derden), ziekte en ongeval. En ook de mate waarin de opdrachtnemer verantwoordelijk is voor de kwaliteit van het resultaat doet ertoe. Als het risico bij de opdrachtnemer ligt, wijst dit op werk als zzp’er. Ligt het risico juist bij de opdrachtgever, dan wijst dit op een arbeidsovereenkomst.

6.1.9 Als ondernemer (kunnen) gedragen

naams-
bekendheid

Gedraagt de opdrachtnemer zich als ondernemer? Dan wijst dit op werken als zzp’er. Enkele voorbeelden zijn:

• de naamsbekendheid van de opdrachtnemer;
• de inspanningen om nieuwe opdrachten te krijgen;
• het aantal opdrachten van andere opdrachtgevers;
• de duur van deze opdrachten;
• eigen bedrijfskleding.

Hierbij is het ook van belang hoeveel invloed de opdrachtgever heeft op het aantal opdrachten dat de opdrachtnemer bij andere opdrachtgevers mag aannemen.