1.2 Aan wie wordt de onderneming overgedragen?
Minstens zo bepalend als het moment van overdracht is de vraag aan wie je de onderneming overdraagt. Fiscaal en juridisch maakt dat een groot verschil.
Derde
afrekenen
Bij overdracht aan een derde ligt de nadruk op afrekenen. Voor een IB-ondernemer betekent dit dat de onderneming fiscaal wordt gestaakt en dat moet worden afgerekend in box 1. Voor de aandeelhouder van een bv betekent dit heffing in box 2 over het aanmerkelijk belang.
continuïteit
De ruimte die je hebt voor uitstel of doorschuiving is beperkt en zit vooral in invorderingsmaatregelen of spreiding via lijfrenteconstructies (zie hoofdstuk 6).
Werknemer
lucratief belang
Overdracht aan een werknemer lijkt vanuit continuïteit vaak aantrekkelijker, maar blijkt fiscaal juist een lastig terrein. De Belastingdienst kijkt scherp naar het onderscheid tussen een zakelijke overname en een beloning voor arbeid. Een te lage koopsom, soepele financiering of bijzondere rechten kunnen leiden tot loonheffing of zelfs tot belastingheffing in box 1 via het lucratief belangregime (zie hoofdstuk 7). In veel gevallen is de fiscale uitkomst bij werknemersoverdracht zwaarder dan je vooraf verwacht.
Familie
voorwaarden
De meeste fiscale ruimte ontstaat bij overdracht binnen de familie. Hier zijn specifieke faciliteiten voor beschikbaar, zoals doorschuiffaciliteiten in de inkomstenbelasting (zie paragraaf 8.1) en de bedrijfsopvolgingsregeling in de schenk- en erfbelasting (zie paragraaf 8.5). Tegelijkertijd zijn dit geen ‘cadeauregelingen’. De voorwaarden zijn strikt en de samenloop tussen verschillende belastingen vraagt om een zorgvuldige afstemming.