5. Onderzoek door de koper

Dit hoofdstuk is eerder verschenen in Themadossier Fiscaal Rendement

Publicatiedatum: juni 2026

Als je een onderneming wilt kopen, wil je zeker weten wat je in huis haalt. Een boekenonderzoek – vaak due diligence genoemd – geeft je dat inzicht. Je ontdekt waar kansen liggen, welke risico’s er zijn en of de prijs past bij wat je krijgt. Het onderzoek helpt je om de deal goed te onderhandelen, verrassingen te voorkomen en straks soepel te starten als nieuwe eigenaar.

verkooptraject

Ondernemers doen er tegenwoordig langer over om hun onderneming te verkopen. Dit blijkt uit de nieuwste Overname Barometer, het periodieke onderzoek van de overnameplatforms Brookz en Dealsuite. Waar vier jaar geleden nog 20% van de verkooptrajecten langer dan twaalf maanden duurde, is dat in de tweede helft van 2025 toegenomen tot 30%. Bij bijna de helft van de transacties (49%) duurde het traject tussen de zes en twaalf maanden. Kopers nemen tegenwoordig dus meer tijd om de mogelijke risico’s te onderzoeken. Dat leidt tot uitgebreidere due diligence en meer afgewogen besluitvorming, en uiteindelijk een langere doorlooptijd.

5.1 Het doel van het onderzoek

Een boekenonderzoek laat zien wat je koopt en wat het waard is. Je krijgt inzicht in hoe de onderneming financieel draait, welke contracten en verplichtingen er zijn en waar de risico’s en kansen liggen. Met die informatie onderbouw je de koopprijs, onderhandel je gericht en beslis je weloverwogen of je doorgaat met de aankoop van de onderneming...

5.2 Vooraf regelen

Voor je aan het boekenonderzoek begint, zorg je eerst voor rust en duidelijke spelregels. Dat start met een geheimhoudingsovereenkomst (non-disclosure agreement (NDA)). Daarmee spreek je af dat alle informatie die jij krijgt, vertrouwelijk blijft en niet voor andere doelen wordt gebruikt. Tegelijk stel je een intentieverklaring (letter of intent)...

5.3 Verloop van het onderzoek

Na het bepalen van het doel van het boekenonderzoek start het traject. Je legt vooraf vast wat je wél en niet onderzoekt: welke onderdelen relevant zijn en welke vragen over de prijs en de voorwaarden moeten worden beantwoord. Als de geheimhouding en de intentieverklaring zijn geregeld, kan de koper ook toegang krijgen tot de dataroom. Belangrijke...

5.4 Van proces naar inhoud

Bij het boekenonderzoek kijk je niet alleen naar de cijfers, maar naar de hele onderneming. De financiële situatie is slechts een onderdeel van het totale beeld van de onderneming. Financieel De jaarrekening en de tussentijdse cijfers geven inzicht in de financiële situatie van de onderneming. Daarbij let je op de marges, de oplopende kosten, de...

5.5 Fiscale behandeling kosten due diligence

Of kosten voor duediligenceonderzoek (DDO-kosten) aftrekbaar zijn, hangt af van de route die je kiest. Koop je de losse onderdelen (assets) van de onderneming of neem je verplichtingen over, dan is de fiscale behandeling anders dan als je de aandelen van de onderneming koopt. Activa/passiva-transactie Bij een activa/passiva-transactie sluiten de...

5.6 Met of zonder due diligence

Zonder een due diligence blijven risico’s onzichtbaar. Na de overdracht kunnen alsnog fiscale correcties, extra verplichtingen, problemen met naleving van regels, IT kwesties, milieuproblemen of lastige HR-dossiers opduiken. De verkoper kun je daar dan moeilijker over aanspreken, zeker als er geen duidelijke garanties of vrijwaringen zijn...

U bent hier