4.3 De Arbeidsomstandighedenwet
Jouw organisatie heeft niet alleen de wettelijke plicht haar eigen werknemers te beschermen tegen gezondheidsschade door het werk. Ook werkenden die niet in loondienst zijn, maar die wel werkzaamheden voor een organisatie verrichten, hebben recht op gezonde en veilige arbeidsomstandigheden. Geldt dit dan ook voor de zzp’er?
Zelfstandige voor de Arbowet
eenpitters
Veel organisaties werken bij bepaalde projecten met zzp’ers, ook wel freelancers, eenpitters of een eenmanszaak genoemd. Volgens de Arbeidsomstandigenhedenwet (Arbowet) is een ‘zelfstandige’ iemand die arbeid verricht zonder werkgever of werknemer in de zin van de wet te zijn. De alleenwerkende zelfstandige hoeft alleen aan arboregelgeving te voldoen als het werk gevaar voor derden oplevert, en bij bepaalde ernstige risico’s, zoals werken met asbest.
Als zelfstandigen met elkaar of met werknemers in loondienst op dezelfde werkplek werken, moeten ze zich houden aan alle wettelijke maatregelen om arbeidsrisico’s te verminderen. Dit komt voor de zelfstandigen neer op dezelfde bescherming als ‘gewone’ werknemers.
4.3.1 RI&E
plan van aanpak
Zelfstandigen zijn niet verplicht een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) voor zichzelf te maken, maar zij moeten wel het bijbehorende plan van aanpak van de opdrachtgever kennen en toepassen. Dit plan beschrijft immers de maatregelen waarmee de opdrachtgever de risico’s verkleint of wegneemt, en eventuele arbobeleidsstukken (ook instructies en concrete afspraken) met betrekking tot de arbeidsomstandigheden binnen de organisatie. De opdrachtgever doet er goed aan de zzp’ers daarover actief te informeren.
Overtreding
Arbeids-inspectie
toezicht
Als de zzp’er de veiligheidsregels overtreedt, mag de opdrachtgever hem van werk uitsluiten. Bij overtreding van de wet- en regelgeving op het terrein van veilig en gezond werken, kan de Arbeidsinspectie zowel de opdrachtgever als de zzp’er een boete geven. Het ligt dus voor de hand de zzp’ers te behandelen als een ‘gewone werknemer’. Zorg ervoor dat de zzp’er op de hoogte is van de risico’s en dat iemand binnen de organisatie toezicht houdt op het werk. De opdrachtgever kan dit ook als voorwaarde opnemen in de overeenkomst van opdracht.
4.3.2 Zorgplicht
Als een opdrachtgever een zzp’er inhuurt, oefent hij geen gezag uit. Er is geen sprake van een werkgever-werknemerrelatie. De opdrachtgever (werkgever) heeft echter wel een algemene zorgplicht vanuit het Burgerlijk Wetboek, zoals blijkt uit het onderstaande voorbeeld.
Wie is aansprakelijk voor een arbeidsongeval?
arbeidsongeval
aansprakelijk
Stel, er komt een installateur een nieuwe machine plaatsen. Hij is als zzp’er zelf verantwoordelijk voor de arbeidsrisico’s van het specifieke werk. Dat zich daarbij een arbeidsongeval kan voordoen, is de opdrachtgever niet aan te rekenen. Maar dat kan wel zo zijn als de installateur bij het werk gereedschappen of andere arbeidsmiddelen van de opdrachtgever gebruikt, bijvoorbeeld een trap of steiger met gebreken. Als de installateur daardoor valt en letsel oploopt, kan de opdrachtgever wel degelijk aansprakelijk zijn vanuit de zorgplicht. Uiteraard alleen als de gebruikte middelen dé oorzaak zijn van het ongeval.