5.4 Roosterbeleid uit verschillende sectoren

vergelijken

Hoewel de principes rond nachtwerk sectoroverstijgend zijn, verschilt de praktische invulling van roosterbeleid sterk per sector. De aard van het werk, de veiligheidsrisico’s, de personeelsbezetting en de maatschappelijke verantwoordelijkheid bepalen in hoge mate welke keuzes een organisatie maakt. Juist door sectoren met elkaar te vergelijken, maak je zichtbaar waar kansen liggen om nachtwerk gezonder en veiliger te organiseren.

5.4.1 Zorg

combinatie

De zorgsector is één van de grootste gebruikers van nachtwerk. Continuïteit van zorg is hier een harde randvoorwaarde, maar tegelijkertijd is de fysieke en mentale belasting hoog. Veelvoorkomende roostermodellen in de zorg zijn:

• vaste nachtteams met vrijwillige deelname;
• roterende roosters, waarbij je nachtdiensten afwisselt met dag- en avonddiensten;
• combinaties van vaste en roterende nachten, afhankelijk van afdeling en specialisme;
• team- of zelfroosteren.

Leerpunten bij dit roostermodel:

• vaste nachtteams kunnen werken, als ze vrijwillig en tijdelijk zijn;
• herstel en zeggenschap zijn belangrijk om uitval te voorkomen en extra hersteldagen na een blok nachtdiensten draagt bij aan behoud van personeel.

5.4.2 Industrie en techniek

naleving

In industriële omgevingen, zoals chemie, energie en productie, is veiligheid vaak de dominante factor bij roosterkeuzes. Fouten kunnen hier grote gevolgen hebben. In deze sectoren is er strikte naleving van rusttijden, mede vanwege veiligheidsrisico’s. Veelvoorkomende roostermodellen zijn:

• 5-ploegen- of 6-ploegensystemen met een relatief kort blok van nachtdiensten;
• voorwaarts roterende roosters;
• strikte scheiding tussen zwaar en licht werk in de nacht.

investeren

Leerpunten bij dit roostermodel:

• veiligheidsincidenten zijn een krachtige katalysator voor roosterverandering;
• investeren in herstel loont in minder fouten en storingen;
• objectieve data (incidenten, bijna-ongevallen) helpen bij draagvlak;
• structurele evaluatie van incidenten in relatie tot vermoeidheid.

5.4.3 Transport en logistiek

risicofactor

In transport en logistiek is nachtwerk nauw verweven met verkeersveiligheid. Vermoeidheid is hier een directe risicofactor. Binnen deze sectoren geldt een strakke arbeidstijdenregistratie. Veelvoorkomende roostermodellen zijn:

• nacht- en vroege ochtenddiensten;
• variabele diensten, afhankelijk van vraag en routes;
• combinatie van nachtwerk en lange diensten.

onderdeel

Leerpunten bij dit roostermodel:

• wettelijke naleving is noodzakelijk, maar niet voldoende;
• herstel na nachtwerk vermindert ook risico’s buiten het werk;
• nachtwerkbeleid moet onderdeel zijn van verkeersveiligheidsbeleid.

Nachtwerk is een gegeven in veel sectoren, maar de manier waarop je het organiseert, maakt een groot verschil. Door nachtwerk te benaderen vanuit de arbeidshygiënische strategie en bewust te sturen op roostering en herstel, kun je de risico’s aanzienlijk beperken.