U bent hier

Onderneming & Arbo
…
Nachtwerk6. Preventie en vitaliteit
Voor Onderneming & Arbo

6. Preventie en vitaliteit

Dit hoofdstuk is eerder verschenen in Themadossier Arbo Rendement
Publicatiedatum: mei 2026

In de vorige hoofdstukken is duidelijk geworden dat nachtwerk samengaat met structurele gezondheids- en veiligheidsrisico’s. Organisatorische maatregelen vormen daarbij de belangrijkste preventieve maatregelen. Tegelijkertijd stopt preventie daar niet. Ook leefstijl, voorlichting en individuele ondersteuning op maat spelen een rol in hoe werknemers nachtwerk ervaren en hoe lang zij dit kunnen volhouden.

brede aanpak

Bij preventie en vitaliteit is het belangrijk dat er aanvullende maatregelen zijn op een goed roosterbeleid en herstelmogelijkheden. Nachtwerk blijft belastend, ook voor fitte en gemotiveerde werknemers. Preventieve maatregelen hebben het meeste effect als ze onderdeel zijn van een brede aanpak, waarin de organisatie, leidinggevenden én werknemers ieder hun rol nemen.

6.1 Gezonde leefstijl voor nachtwerkers

Een gezonde leefstijl draagt bij aan weerbaarheid en herstel, maar vraagt bij nachtwerk om een andere benadering dan bij dagwerk. Algemene leefstijladviezen zijn vaak geschreven vanuit een dagritme en sluiten niet vanzelfsprekend aan bij het werken in de nacht. Leefstijlelementen als slaap, voeding en bewegen beïnvloeden elkaar wederzijds en dat...

6.2 Voorlichting en training

Voorlichting en training hebben alleen effect als onderdeel van een integraal beleid. Losstaande workshops zonder opvolging leiden zelden tot blijvende verandering. Voor jou als arboprofessional en voor HR ligt hier een belangrijke regierol. Een samenhangende aanpak betekent: afstemming over het roosterbeleid; betrokkenheid van leidinggevenden;...

6.3 Rol van leidinggevenden en HR

Leidinggevenden spelen een sleutelrol in preventie en vitaliteit bij nachtwerk. Zij zijn vaak het eerste aanspreekpunt en hebben grote invloed op de gezondheidscultuur rondom nachtwerk en oproepdiensten. Van leidinggevenden mag je verwachten dat zij: alert zijn op signalen van overbelasting en vermoeidheid; denk aan signalen als prikkelbaarheid,...

6.4 Tips voor werknemers

Hoewel preventie niet alleen bij de werknemer ligt, kunnen praktische leefstijltips wel helpen om beter met nachtwerk om te gaan, als je ze realistisch presenteert. Hierbij een aantal slaapadviezen die je aan de nachtwerker kunt geven: De werknemer moet proberen alvast wat later naar bed te gaan als de nachtdiensten eraan komen. Als hij dit één of...