9.1 Trends

robots

fysiek

Robotisering is in veel productieomgevingen al zichtbaar, maar komende jaren zal deze ontwikkeling verder versnellen. In productiebedrijven nemen robots steeds vaker werk over dat in het verleden door nachtploegen werd uitgevoerd. In distributiecentra worden geautomatiseerde sorteersystemen en zelfrijdende voertuigen ingezet die dag en nacht kunnen doorwerken zonder menselijke aanwezigheid. Waar zij vroeger vooral eenvoudige handelingen uitvoerden, nemen zij nu steeds grotere delen van productieprocessen over. Dit maakt het mogelijk om productielijnen zelfstandig te laten draaien, ook in de nacht. Voor organisaties betekent dit dat er minder werknemers fysiek nodig zijn tijdens de nacht. In plaats van grote ploegen die uitvoerend werk verrichten, blijven vaak kleinere teams over die toezicht houden, ingrijpen bij storingen en onderhoud uitvoeren.

9.1.1 Digitale monitoring

afstand

Digitalisering versterkt deze ontwikkeling. Werkprocessen worden steeds vaker gemonitord via digitale systemen. Sensoren geven direct door zodra er afwijkingen ontstaan en productie- en logistieke processen zijn continu inzichtelijk. In sectoren zoals energievoorziening, infrastructuur en logistiek maakt dit het mogelijk om veel werkzaamheden op afstand te volgen en alleen in te grijpen als dat nodig is. Daardoor wordt de noodzaak om permanent grote nachtploegen in te zetten kleiner.

9.1.2 Slimmer plannen met AI

plannen

contact

Kunstmatige intelligentie (AI) speelt hierbij een aanvullende rol. AI-systemen kunnen patronen herkennen in storingen, onderhoud voorspellen en roosters optimaliseren. Hierdoor kun je werkzaamheden beter plannen op momenten dat werknemers fit zijn en kun je onverwacht nachtwerk beperken. In plaats van oproepdiensten midden in de nacht zijn bijvoorbeeld onderhoudswerkzaamheden steeds vaker van tevoren overdag in te plannen. Tegelijkertijd kent technologie ook grenzen. In sectoren waarin menselijk contact centraal staat, zoals in de zorg, hulpverlening en beveiliging, blijft nachtwerk noodzakelijk.

9.1.3 Vergrijzing en belastbaarheid

arbeidsmarkt

werk-privé­balans

De toekomst van nachtwerk hangt nauw samen met ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Personeelstekorten, vergrijzing en veranderende verwachtingen van werknemers maken het steeds lastiger om intensief nachtwerk in stand te houden. De Nederlandse arbeidsmarkt vergrijst. Steeds meer werknemers werken tot op hogere leeftijd door. Tegelijkertijd neemt de belastbaarheid in de nacht vaak af naarmate mensen ouder worden. Jongere generaties zijn zich mogelijk meer bewust van het belang van een goede werk-privébalans en lijken minder bereid te zijn om jarenlang intensief in de nacht te werken. Dit dwingt organisaties om te zoeken naar alternatieven en om te nadenken over:

• loopbaanpaden waarin nachtwerk tijdelijk is;
• functiewijzigingen op latere leeftijd;
• aangepaste roosters voor oudere werknemers;
• extra gezondheidsmonitoring.

duurzame 
inzetbaarheid

Organisaties doen er goed aan om nu al te investeren in gezondere roosters, technologische ondersteuning en loopbaanperspectief voor nachtwerkers. Duurzame inzetbaarheid wordt daarmee een kernonderdeel van nachtwerkbeleid, om zo voldoende en geschoold personeel beschikbaar te houden.