7.1 Nachtwerkbeleid en protocollen

onderbouwen

Nachtwerkbeleid en protocollen bieden structuur, transparantie en voorspelbaarheid. In veel organisaties is nachtwerk ‘historisch gegroeid’ en zonder formele afspraken georganiseerd. Dat vergroot het risico op overbelasting, ongelijkheid en onveiligheid. Een onderbouwd nachtwerkbeleid maakt zichtbaar:

• hoe nachtwerk in de strategie rondom veilig en gezond werken past;
• waarom nachtwerk wordt ingezet;
• welke risico’s worden erkend;
• hoe bescherming is geregeld;
• wat van wie wordt verwacht.

erkennen

bevorderen

Bijvoorbeeld: ‘Onze organisatie erkent dat nachtwerk belastend is. We streven naar een evenwicht tussen bedrijfscontinuïteit en gezondheid van werknemers. Daarom beperken we het aantal nachtdiensten, bevorderen we herstel, en ondersteunen we werknemers actief bij vitaliteit en slaap.’

Bouwstenen

kaders

Goed nachtwerkbeleid geeft richting en bevat ten minste de volgende bouwstenen:

• uitgangspunten over gezondheid en veiligheid;
• welke vormen van nachtwerk er zijn en welke functies het betreft;
• collectieve kaders voor roostering en herstel;
• afspraken over maximale blootstelling aan nachtdiensten en oproepdiensten;
• aandacht voor kwetsbare groepen;
• afspraken over monitoring en evaluatie;
• rolverdeling tussen HR, leidinggevenden en werknemers;
• toegang tot preventieve gezondheidschecks (PAGO, gericht op de risico’s van nachtwerk);
• koppeling met de RI&E en het verzuimbeleid.

Protocollen

handelen

Waar beleid richting geeft, zorgen protocollen ervoor hoe je moet handelen in concrete situaties. Denk aan een:

• protocol bij vermoeidheid en veiligheid;
• protocol bij alleen werken in de nacht, afspraken over melden van (bijna) incidenten in de nacht;
• protocol met afspraken over PAGO, gericht op nachtwerk.

signalen

Daarnaast moet er aandacht zijn voor:

• escalatie bij overschrijding van roosternormen;
• signalen van gezondheidsklachten bij nachtwerk;

herkennen

evalueren

Protocollen helpen leidinggevenden om niet te hoeven improviseren en geven werknemers duidelijkheid over wat zij mogen en moeten doen. Als voorbeeld kan een protocol over vermoeidheid en alertheid bij nachtwerk beschrijven:

• hoe je vermoeidheid herkent;
• wanneer actie nodig is;
• welke maatregelen mogelijk zijn (extra pauze, taakaanpassing);
• wie beslist en wie je informeert;
• hoe je vastlegt en evalueert.

Zo’n protocol draagt bij aan een cultuur, waarin vermoeidheid bespreekbaar is en veiligheid voorop staat.