3.1 De activa/passiva-transactie

flexibiliteit

Bij een activa/passiva-transactie draag je (een deel van) de bezittingen en schulden van een onderneming over. Groot voordeel hiervan is de flexibiliteit. De koper kiest zélf wat hij wil overnemen – machines, contracten, voorraden, merken – zonder de risico’s van de hele vennootschap over te nemen. Deze route is populair bij herstructureringen, bijvoorbeeld als je activiteiten afstoot of in een nieuwe bv onderbrengt.

3.1.1 Flexibiliteit en selectieve overdracht

Door gebruik te maken van een activa/passiva-transactie bepaal je precies wat wel en niet meegaat. Je kunt daardoor dus bepalen dat onrendabele of risicovolle onderdelen achterblijven in de onderneming. Dat maakt deze route aantrekkelijk voor zowel verkopers als kopers.

3.1.2 Fiscale gevolgen en nadelen

cashflowdruk

De verkoper moet meestal direct afrekenen over de overdrachtswinst (verkoopprijs minus fiscale boekwaarde). Dat kan een stevige cashflowdruk geven. Anders dan bij fusie of splitsing is er géén generieke doorschuiffaciliteit bij een activa/passiva-transactie. Voor de koper is het juist prettig: fiscale risico’s en latente claims blijven vaak achter in de oude vennootschap.

Voorbeeld

geen zakelijke prijs

In 2024 droegen twee Nederlandse bv’s activiteiten over aan een Zwitserse groepsmaatschappij. Op papier ging het alleen om tastbare activa en passiva, maar feitelijk verhuisden er ook kennis, klantenrelaties en winstpotentie mee. Het gerechtshof (Gerechtshof Amsterdam, 11 juli 2024, (ECLI (verkort): 1928)) oordeelde dat méér was overgedragen dan de papieren lijst met activa en passiva. De fiscus mocht een verrekenprijscorrectie toepassen, omdat geen zakelijke prijs was afgesproken voor die immateriële waarde. De onderneming kreeg een zware bewijslast door een onvolledige aangifte.

3.1.3 Fiscale voordelen voor de koper

afschrijven

De koper krijgt activa tegen een overeengekomen waarde en kan afschrijven op de (vaak hogere) aanschafwaarden en goodwill. Dit verlaagt de toekomstige winst. Latente belastingverplichtingen blijven in principe achter, waardoor het risicoprofiel lager is. Koop je de activa met vreemd vermogen, dan kan je voordeel hebben van de renteaftrek.

3.1.4 Juridische en civielrechtelijke complicaties

Elke activa/passiva-transactie is juridisch maatwerk. Ieder onderdeel van je onderneming kent namelijk een eigen leveringshandeling, zoals de notaris voor vastgoed, contractsoverneming voor overeenkomsten en een mededeling voor vorderingen. Dat maakt het proces arbeidsintensief en soms tijdrovend, zeker als wederpartijen toestemming moeten geven. Er is ook geen collectieve crediteurenbescherming, zoals dit wel is bij fusie of splitsing.