3.3 Fusie: samenvoegen van ondernemingen
kiezen
Een fusie voegt ondernemingen samen. Daarbij kun je drie routes kiezen: juridische fusie, aandelenfusie of bedrijfsfusie. Ze lijken op elkaar, maar verschillen in juridische stappen, fiscale gevolgen en de mate van flexibiliteit. Je kunt een fusie gebruiken bij groei, samenwerking of herstructurering. Wie de spelregels kent, voorkomt verrassingen.
3.3.1 Juridische fusie
automatisch
Bij een juridische fusie gaat het volledige vermogen automatisch over van de verdwijnende rechtspersonen naar één verkrijgende rechtspersoon. De verdwijnende vennootschappen houden direct op te bestaan.
Stappen
Om dit voor elkaar te krijgen, moet je verschillende stappen doorlopen:
geruisloze fusiefaciliteit
Fiscaal wordt een juridische fusie in principe gezien als een staking van de verdwijnende vennootschap. Maar kies je voor de geruisloze fusiefaciliteit (artikel 14b Wet VPB) én toon je zakelijke motieven aan, dan schuiven de fiscale boekwaarden gewoon door. De belastingclaim blijft bestaan, maar je voorkomt een directe afrekening.
3.3.2 Aandelenfusie
ruilverhouding
Bij een aandelenfusie ruilt de overnemende vennootschap haar eigen aandelen tegen de aandelen van de andere vennootschap. Je moet hiervoor actief aan de slag: besluiten vastleggen, de ruilverhouding onderbouwen en de notaris inschakelen. Juridisch is dit vaak eenvoudiger dan een volledige juridische fusie.
Vervreemding
geruisloos
Fiscaal geldt de aandelenruil als een vervreemding van aandelen. Heeft de verkoper een deelneming, dan werkt de deelnemingsvrijstelling en blijft het resultaat buiten de VPB. Is er sprake van zakelijke motieven en voldoet de fusie aan de voorwaarden, dan kan de aandelenfusie geruisloos. Je schuift de claim dan door naar de nieuwe aandelen, zodat directe belastingheffing uitblijft. Ook natuurlijke personen kunnen onder voorwaarden de box 2-claim doorschuiven.
Voorbeeld van een aandelenfusie
Pieter bezit als natuurlijk persoon alle aandelen in zijn werk-bv. Hij wil een holdingstructuur creëren, maar zonder direct af te rekenen. Met de aandelenfusiefaciliteit kan dat. Bij oprichting van de holding brengt Pieter zijn aandelen in de werk-bv direct in als storting op de nieuw uit te geven holdingaandelen. De holding geeft deze aandelen aan Pieter uit in ruil voor de ingebrachte aandelen.
Flexibiliteit
Omdat de tegenprestatie vrijwel volledig uit aandelen bestaat en hij zakelijke motieven heeft, schuift de fiscale verkrijgingsprijs door naar de holdingaandelen en ontstaat geen directe belastingheffing. Resultaat: Pieter krijgt een volledige holding-werkmaatschappijstructuur zonder directe belastingheffing en met maximale flexibiliteit voor toekomstige plannen.
3.3.3 Bedrijfsfusie
tegenprestatie
Bij een bedrijfsfusie breng je een onderneming (activa en passiva) in in een andere vennootschap en krijg je als tegenprestatie aandelen in die vennootschap. De overdragende vennootschap blijft bestaan. Civielrechtelijk is dit geen fusie onder algemene titel, maar een overdracht van afzonderlijke onderdelen, waarvoor meer administratieve stappen nodig zijn.
Doorschuiven
zakelijke motieven
Fiscaal leidt een bedrijfsfusie in principe tot directe heffing over stille reserves en goodwill. Maar bij zakelijke motieven en naleving van de eisen kun je gebruikmaken van een geruisloze bedrijfsfusie (artikel 14 Wet VPB). De fiscale boekwaarden schuiven dan door, zodat je de afrekening uitstelt.
3.3.4 Antimisbruik en praktische tips
weigeren
De fusiefaciliteiten vervallen als een fusie in overwegende mate fiscaal gedreven is. De Belastingdienst mag dan ingrijpen, bijvoorbeeld door een geruisloze fusie alsnog te weigeren. Documenteer daarom altijd goed de zakelijke motieven, zoals continuïteit, synergie, risicospreiding en schaalvergroting.
Vraag tijdig vooroverleg bij de Belastingdienst aan als je denkt dat de zakelijkheid van een fusie discussie kan opleveren. Dit voorkomt onzekerheid achteraf.
3.3.5 Goede voorbereiding
directe afrekening
Een fusie is een belangrijk middel bij groei en herstructurering, maar je moet wel voldoen aan strikte civielrechtelijke en fiscale voorwaarden. Met een goede voorbereiding, duidelijke documentatie en aantoonbare zakelijke motieven kun je gebruikmaken van geruisloze faciliteiten. Zonder deze voorwaarden volgt directe afrekening. Een grondige analyse vooraf voorkomt kostbare verrassingen.