14.2 Dwingend bewijs
gewoon bewijsmiddel
Een ondertekende overeenkomst is niet alleen praktisch om na te gaan wat er precies is afgesproken, het is ook wettelijk sterker bewijs dan ieder ander bewijs. Als je een video zou maken van je mondelinge afspraken, is die video voor de rechter een ‘gewoon’ bewijsmiddel. De andere partij mag bewijzen leveren voor haar standpunt en uiteindelijk zal de rechter al dat bewijs tegen elkaar afwegen.
14.2.1 Ondertekend geschrift
waarheid
betrouwbaar
Bij een ondertekende overeenkomst heeft de rechter die vrijheid niet. Zo’n overeenkomst geldt als dwingend bewijs. De rechter is verplicht om wat er in de overeenkomst staat aan te nemen voor de waarheid. De precieze manier waarop je ondertekent (met parafen onderaan iedere pagina of juist niet, met originele stukken of met gescande stukken via e-mail) maakt niet uit. In alle gevallen is wettelijk gezien sprake van een ‘ondertekend geschrift’ en dat levert sterk bewijs op. Ook een elektronische handtekening geldt in dit verband als handtekening, als de methode die gebruikt wordt voor het vaststellen van de echtheid maar voldoende betrouwbaar is. In de wet is niet bepaald welke methode voldoende betrouwbaar is. Dat hangt onder meer af van de stand van de techniek en die verandert sneller dan de wet.
Echtheid van de handtekening bewijzen
deskundige
Stel: je ondertekent plechtig een overeenkomst, maar vervolgens beweert de andere partij stellig dat de handtekening onder het stuk een vervalsing is. Wat dan? Dan moet je bewijzen dat de handtekening echt is. Je staat dus met 1-0 achter alleen al als iemand beweert dat zijn handtekening vervalst is. Je moet dan een deskundige inschakelen die zich een oordeel moet vormen over de echtheid van de handtekening. Dat oordeel kan ook zijn dat de deskundige het niet weet. In dat geval heb je forse kosten gemaakt, maar niet het gevraagde bewijs geleverd en sta je met lege handen. Het beoordelen van alleen maar een handtekening is lastig. Het is voor de deskundige veel gemakkelijker als er ook een stukje geschreven tekst is. Om die reden is het nuttig op een overeenkomst de plaats en de datum met de hand in te laten vullen.
14.2.2 Aanvullend bewijs
correspondentie
Hoewel het bewijs dat geleverd wordt met een overeenkomst extra sterk is, is dat natuurlijk niet het enige bewijsmiddel. Bij overnameovereenkomsten bijvoorbeeld is doorgaans lange tijd per e-mail heen en weer geschreven over de inhoud van het contract. Die correspondentie kan als bewijs dienen en ook getuigen kunnen daarover verklaren. Pas op, je kunt met dat soort e-mails dus ook onbedoeld een overeenkomst sluiten. Als je mailt dat de overname van je kantoor tegen € 1 miljoen akkoord is, dan is er al een overeenkomst, ook al staat er nog nergens een handtekening. Je kunt dan niet meer terug. Als je dit wilt voorkomen, is het goed om in e-mails een uitdrukkelijk voorbehoud te maken (‘er is pas een deal als er getekend is’). Tenzij je zeker weet dat je voor een € 1 miljoen wilt verkopen natuurlijk.
14.2.3 Ultiem bewijs
vervalsen
kopie
Als je er serieus rekening mee houdt dat de andere partij stukken gaat vervalsen, ontkent te hebben getekend of pagina’s gaat toevoegen, schiet je niet veel op met handtekeningen of parafen onderaan iedere pagina. Daar vindt zo iemand ook wel wat op. Je kunt de afspraken dan beter laten bevestigen in een notariële akte. De notaris zal in dat stuk opnemen dat de partijen bij hem zijn verschenen, dat hij de identiteit van deze personen gecontroleerd heeft en dat de personen de afspraken in de overeenkomst hebben gemaakt. Zo’n notarieel stuk geldt als het ultieme bewijs. De notaris bewaart een kopie. Het heeft geen zin om de afspraken in het stuk van de notaris te manipuleren of te beweren dat sprake is van een valse handtekening.
Bewijzen van vervalsing soms lastig
schuldverklaring
De lay-out van een contract valt soms zo uit dat de handtekeningen apart op de laatste pagina staan, zonder verdere tekst van de afspraken. Dat maakt het wel heel gemakkelijk om de laatste pagina los te maken en achter een A4’tje te nieten waarop bij wijze van spreken staat: “Ik, A, ben € 1 miljoen schuldig aan persoon B.” Persoon A krijgt het nog lastig als hij moet bewijzen dat dit een vervalsing is. Zijn handtekening is echt. Hier heeft de wetgever iets op gevonden. Voor dit soort eenzijdige schuldverklaringen is een handtekening niet genoeg. Zo’n verklaring is alleen geldig als persoon A de hele tekst met de hand heeft geschreven of ten minste het bedrag in letters volledig met de hand heeft uitgeschreven.