4.3 Handhaving door Arbeidsinspectie
toezicht
De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert organisaties op de naleving van de Arbeidstijdenwet en Arbowet. De Arbeidsinspectie houdt toezicht op de arbeidstijden, de rusttijden en de bescherming van werknemers bij bijzondere arbeidsvormen, zoals nachtwerk.
Inspecties kunnen zowel reactief (naar aanleiding van klachten of incidenten) als proactief plaatsvinden. Nachtwerk is daarbij een aandachtspunt, juist vanwege de bekende gezondheids- en veiligheidsrisico’s.
Overtreding
waarschuwing
Bij overtreding van de Arbeidstijdenwet en de Arbowet kan de Arbeidsinspectie:
- een waarschuwing of een eis tot naleving afgeven, met een hersteltermijn;
- een boete opleggen, bijvoorbeeld bij structurele overschrijding van rusttijden;
- de werkzaamheden stilleggen bij ernstig gevaar voor veiligheid of gezondheid.
openbaar
rooster
Boetes kunnen aanzienlijk zijn, zeker bij structurele overtredingen of als kwetsbare groepen onvoldoende zijn beschermd. Daarnaast kan bij de werkgever reputatieschade ontstaan als overtredingen openbaar worden. Voor organisaties is het belangrijk om te beseffen dat de Arbeidsinspectie niet alleen kijkt naar formele roosters, maar ook naar de feitelijke praktijk. Overwerk, bereikbaarheidsdiensten en informele afspraken kunnen leiden tot overschrijding van wettelijke normen, ook als dit niet in het rooster staat. De Arbeidsinspectie verwacht van HR en leidinggevenden dat zij zicht hebben op de gerealiseerde arbeidstijden door een aantoonbaar en betrouwbaar registratiesysteem en actief sturen op naleving.
Ontheffing op verbod permanente nachtarbeid
voorwaarden
Als een werknemer alleen nachtdiensten wil draaien, kan hij om ontheffing vragen. Om ontheffing te krijgen op het verbod op permanente nachtarbeid gelden bepaalde voorwaarden. Een werknemer kan bij de Arbeidsinspectie ontheffing aanvragen om maximaal 20 keer een nachtdienst te werken, in een periode van vier achtereenvolgende weken. Een werknemer kan alleen ontheffing aanvragen met betrekking tot een specifiek, individueel geval. Alle andere aanvragen worden afgewezen.