7.2 Lucratief belang
zakelijk
Bij de overdracht van een onderneming aan een werknemer gaat het niet alleen om de vraag wat de aandelen waard zijn, maar vooral ook om de manier waarop de werknemer instapt. In een zuivere, zakelijke bedrijfsoverdracht is meestal géén sprake van een lucratief belang. Dat verandert zodra de werknemer een positie krijgt waarmee hij een opvallend hoog rendement kan behalen zonder een vergelijkbaar risico te dragen. In dat geval kan artikel 3.92b Wet IB 2001 ingrijpen en verschuift de belastingheffing naar box 1, wat aanzienlijk zwaarder is dan heffing in box 2.
7.2.1 Beloningsoogmerk
evenwicht
De Belastingdienst kijkt daarbij naar het evenwicht tussen risico, inbreng en beloning. Krijgt de werknemer een korting die niet zakelijk is? Ontvangt hij preferente aandelen met een zeer royale winstdeling? Of ontstaat het voordeel vooral door zijn werkzaamheden en niet door een zakelijke investering? Dan komt de regeling van het lucratief belang sneller in beeld.
Kennisgroep
afwijken
Het standpunt van de Kennisgroep (KG:059:2026:1) bevestigt dat het hierbij draait om het beloningsoogmerk. Wordt het voordeel mede genoten als vergoeding voor arbeid, of gaat het om een reguliere, zakelijke participatie? Het lucratief belang geldt namelijk niet voor elke werknemer die aandelen verkrijgt. Alleen als het voordeel duidelijk afwijkt van wat een gewone belegger onder zakelijke voorwaarden zou krijgen, en het voordeel (mede) samenhangt met de werkzaamheden van de werknemer, wordt het belast in box 1.
7.2.2 Hoe voorkom je een lucratief belang?
uit werkzaamheden
Je kunt een lucratief belang in veel gevallen voorkomen door de structuur van de aandelenoverdracht zorgvuldig in te richten. De Kennisgroep (KG:059:2026:1) bevestigt dat het vooral gaat om de vraag of de werknemer een regulier zakelijk belang verwerft, of een voordeel dat (mede) voortvloeit uit zijn werkzaamheden. De volgende aandachtspunten kunnen helpen om een lucratief belang te voorkomen.
1. Marktconform
onafhankelijke partijen
Zorg ervoor dat de werknemer een prijs betaalt die aansluit bij de waarde van de aandelen. Vermijd kortingen of andere voordelen die feitelijk functioneren als een beloning voor arbeid. Werk je met preferente aandelen of bijzondere afspraken, let er dan op dat het mogelijke rendement past bij het risico dat de werknemer zelf draagt. Voorwaarden die vergelijkbaar zijn met transacties tussen onafhankelijke partijen leiden meestal niet tot een lucratief belang.
2. Rendement
eigen inbreng
Een werknemer mag rendement behalen, maar dat moet passen bij zijn eigen inbreng. Als iemand met een beperkte investering meedeelt in een groot mogelijk voordeel, komt de regeling sneller in beeld. Een hefboom leidt niet automatisch tot een lucratief belang, maar kan wel bijdragen als het voordeel vooral ontstaat door de werkzaamheden van de werknemer en niet door zijn investering.
Voorbeeld van een lucratief belang
Amina Duarte houdt haar aandelen in Duarte Digital bv via haar persoonlijke holding Duarte Participaties bv. Zij wil haar technisch manager Diego Vermeer laten instappen. De bank financiert de overname alleen als de aandelen via een nieuwe tussenholding worden gehouden. Daarom wordt Duarte Holding Nieuw bv opgericht. Diego neemt ook een belang, maar hoeft slechts een klein bedrag aan aandelenkapitaal te storten.
aanbieden
In de aandeelhoudersovereenkomst wordt bovendien vastgelegd dat Diego zijn aandelen moet aanbieden zodra hij uit dienst treedt. Hierdoor heeft hij wel recht op toekomstige winsten, maar blijft zijn positie volledig verbonden aan zijn dienstverband. Toch deelt Diego vanaf het eerste moment volledig mee in het rendement van de onderneming. Zijn minimale investering geeft hem toegang tot forse voordelen, terwijl hij zelf vrijwel geen risico loopt en zijn positie nauw samenhangt met zijn functie als werknemer. Er is dus sprake van een lucratief belang.
3. Buitensporig
minder risico
Voorkom afspraken die het risico van de werknemer sterk beperken of die hem een buitensporig rendement geven bij succes. Denk aan hoge preferente dividenden, gegarandeerde uitkeringen of zachte leenhulp. Hoe minder risico de werknemer loopt, hoe eerder het voordeel als arbeidsbeloning wordt gezien.
4. Vastleggen
economische werkelijkheid
Leg duidelijk vast hoe je de waarde hebt bepaald, welke voorwaarden je hebt gekozen en waarom deze zakelijk zijn. De Belastingdienst beoordeelt werknemersparticipaties scherp en let sterk op de economische werkelijkheid. Kleine verschillen in afspraken kunnen al tot een andere uitkomst leiden, dus een goede vastlegging voorkomt discussies.