3.1 Vormen van loon

bekendste vorm

Werknemers kunnen hun loon in vele vormen genieten. De belangrijkste vorm is uiteraard die in geld. Maar werknemers kunnen hun loon ook niet in geld genieten. De bekendste vorm van loon niet in geld is uiteraard loon in natura. Een andere vorm van loon niet in geld zijn aanspraken. Hierna komen deze drie vormen van loon aan bod.

Geld

onder welke naam dan ook

let op

Onder loon in geld valt alles wat de werknemer op grond van zijn (vroegere) dienstbetrekking in geld ontvangt, onder welke naam dan ook. Denk hierbij dus bijvoorbeeld aan regulier salaris, eindejaarsuitkeringen, gevarengeld, gratificaties, overwerkloon, provisie, tantième, uitbetalingen op grond van een nettoloonafspraak, vakantiebijslag en WAO/WIA-, WW- en ZW-uitkeringen die je onderneming de werknemer doorbetaalt. Ook fooien en ander loon van derden zijn loon in geld voor de werknemer. Maar let op dat je hierover alleen loonheffingen berekent als je bij de vaststelling van het loon al rekening hebt gehouden met die fooien. Voor de fooien aan horecapersoneel gelden speciale regels.

Natura

twee mogelijkheden

Bij loon in natura moet je bijvoorbeeld denken aan een auto van de zaak, bedrijfsfitness, geschenken, een laptop, maaltijden, een mobiele telefoon, onderdak en vervoer. Je onderneming heeft hierbij twee mogelijkheden:

• de verstrekking van het loon in natura, waarbij de werknemer eigenaar wordt;
• de terbeschikkingstelling van het loon in natura, waarbij je onderneming eigenaar blijft maar de werknemer het gebruiksgenot heeft.

waarde toekennen

schatting

Aangezien loon in natura net zo goed een voordeel uit dienstbetrekking (loon) is, moet je er een waarde aan toekennen om het in de loonheffingen te kunnen betrekken en in de aangifte loonheffingen te kunnen opnemen. Hierbij ga je uit van het bedrag inclusief BTW van de inkoopfactuur. Als je onderneming tijdelijk nog niet over een factuur beschikt, ga je uit van het bedrag van de offerte of van een redelijke schatting. Na ontvangst van de factuur corrigeer je de aangifte dan indien nodig.

Er zijn twee situaties waarin je voor het loon in natura moet uitgaan van de waarde in het economisch verkeer:

• Je hebt geen factuur (en dat is niet slechts tijdelijk).
• Je hebt een factuur van een verbonden vennootschap.

eigen bijdrage

De waarde in het economisch verkeer is de gebruikelijke verkoop- of winkelwaarde inclusief BTW. Als werknemers cryptovaluta – zoals bitcoins – van je onderneming ontvangen, moet je uitgaan van de waarde ervan in euro’s op het moment van betaling.

negatief saldo

Het kan zijn dat werknemers een eigen bijdrage moeten betalen voor loon in natura. Die bijdrage mag je dan van de te belasten waarde aftrekken, maar niet verder dan € 0. Alleen bij een eigen bijdrage voor het privégebruik van de auto van de zaak mag het loon in natura – zijnde de bijtelling voor het privégebruik van de auto – minus de eigen bijdrage een negatief saldo opleveren in een tijdvak (maar niet op jaarbasis).

Aanspraak

meestal belast

Een andere vorm van loon niet in geld zijn zogeheten aanspraken. Een aanspraak is een via de rechter afdwingbaar recht van de werknemer om na verloop van tijd of onder bepaalde voorwaarden één of meer uitkeringen of verstrekkingen te ontvangen. Een aanspraak is meestal belast loon, zodat de uitkering of verstrekking op grond van die aanspraak onbelast is. Maar een aanspraak kán (deels) vrijgesteld zijn, zodat de latere uitkering of verstrekking (deels) belast is.

anders dan door ongeval

verlof

Aanspraken die onder voorwaarden vrijgesteld zijn en buiten de (aangifte) loonheffingen kunnen blijven, zijn die op:

• een eenmalige uitkering bij invaliditeit door een ongeval;
• een eenmalige uitkering bij overlijden door een ongeval (in deze situatie is niet alleen de aanspraak maar ook de latere uitkering (deels) vrijgesteld);
• een eenmalige uitkering bij einde dienstbetrekking:
  • bij uitdiensttreding wegens arbeidsongeschiktheid of het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd is de aanspraak vrijgesteld voor een uitkering van maximaal drie maandlonen, geeft de aanspraak recht op een hogere uitkering, dan is de gehele aanspraak belast loon.
  • bij uitdiensttreding wegens een andere reden dan arbeidsongeschiktheid, het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd, overlijden of vervroegd uittreden is de aanspraak volledig vrijgesteld, ongeacht de hoogte van de latere uitkering;
• een eenmalige uitkering of verstrekking bij overlijden anders dan door een ongeval (in deze situatie is niet alleen de aanspraak maar ook de latere uitkering (deels) vrijgesteld), geeft de aanspraak recht op een hogere uitkering of verstrekking dan drie maandlonen, dan is het bovenmatige deel van de aanspraak loon;
• ongevallenverzekeringen;
• pensioen-, prepensioen- en VUT-regelingen;
• periodieke uitkeringen bij invaliditeit of overlijden door een ongeval;
• uitkeringen op grond van de WAO/WIA, WAZO, WW, ZW en overeenkomstige aanspraken;
• verlof (geclausuleerd verlof (dat is verlof voor specifieke doeleinden, zoals voor adoptie of studie), vakantie- en compensatieverlof en verlof tijdens feest- en rustdagen).