6.6 Juridische en fiscale aandachtspunten
afweging
Uiteraard kijk je samen met je adviseur ook naar de juridische en fiscale structuur van de onderneming die je wilt overnemen. Heb je deze goed in beeld, dan weet je waar aanpassingen nodig zijn om een zo gunstig mogelijke overname te realiseren. Een belangrijke afweging die je vóór de koop van de onderneming moet maken is: wordt het een overname van de aandelen of wordt het een activa/passiva-transactie? Met andere woorden, koop je de hele onderneming of slechts een deel?
6.6.1 Aandelentransactie
verkoopprijs
Een aandelentransactie is ideaal om in één keer, zonder betrokkenheid van klanten en leveranciers, een bv over te dragen. De verkoop van de onderneming is qua transactie tamelijk eenvoudig. De partijen hoeven het dan alleen maar eens te worden over de verkoopprijs van de aandelen.
Bij meer aandeelhouders kunnen de statuten van de bv een blokkeringsregeling bevatten. Dit houdt dan in dat de aandeelhouder de aandelen eerst aan medeaandeelhouders aanbiedt bij een voorgenomen overdracht.
notaris
De verkoop van aandelen is in fiscale zin ook simpel en voordelig. De directeur-grootaandeelhouder (dga) betaalt inkomstenbelasting in box 2 over de verkoop van zijn aanmerkelijk belang. De overdracht van de aandelen vindt plaats bij de notaris. Na ondertekening gaat de benodigde informatie over de overname naar het Handelsregister van de Kamer van Koophandel.
Verborgen gebreken
belastingclaim
garantie
Je neemt als koper de onderneming over met al haar rechten en verplichtingen, dus ook alle verplichtingen en schulden die niet uit de balans blijken (zoals belastingclaims). Als de bv in het verleden slechte kwaliteit heeft geleverd, blijft de bv ook na een overname aansprakelijk voor herstel. Dat soort nare verrassingen gaan mee over naar de koper. Als koper is het dus verstandig om ruime garanties te vragen voor eventuele ‘verborgen gebreken’. Denk aan tegenvallers die zich pas na de overdracht openbaren, zoals niet-voorziene belastingclaims, een milieuvervuiling of een onverwachte vordering tot schadeloosstelling van een afnemer.
6.6.2 Activa/passiva-transactie
goodwill
afschrijving
Wil je zelf bepalen welke activa en passiva je wilt overnemen? Dan kun je beter kiezen voor een activa/passiva-transactie. Geen enkele schuld of aansprakelijkheid gaat onbedoeld mee over. Je verkrijgt niet de aandelen, maar koopt een gedeelte van de onderneming die de bv drijft. Bij de overdracht van de vermogensbestanddelen moet de bv afrekenen over de daarbij gerealiseerde winst: de waarde van de stille reserves en goodwill. Het verschil tussen de overdrachtsprijs van de onderneming en de boekwaarde van de vermogensbestanddelen wordt belast voor de vennootschapsbelasting. Vervolgens activeer jij de verkregen activa tegen de aanschafkosten. Deze kosten gelden dus als uitgangspunt voor de bepaling van de jaarlijkse afschrijvingen.
Samenwerkingspartners
schuld
schriftelijk instemmen
In theorie blijkt uit de boeken van een bv precies het vermogen en de schulden van de bv. De praktijk is vaak anders. Niet alle eigendommen van de bv staan nauwkeurig omschreven op de balans. Bovendien mogen contracten die een bv heeft, bijvoorbeeld met leveranciers en klanten, in principe alleen worden overgedragen als de contractspartij van de bv daar aan meewerkt. Een telefoontje is niet genoeg, de samenwerkingspartner moet schriftelijk instemmen. De activa/passiva-transactie is wel een stuk omslachtiger en complexer dan de aandelentransactie.
Als je een bv koopt met veel activiteiten, vergunningen, overeenkomsten, is een aandelentransactie het makkelijkst. Maar als je een bv wilt overnemen waarvan je vermoedt dat er nog onaangename verrassingen kunnen opduiken, is een activa/passiva-transactie het verstandigst.