10.1 Verschil tussen smaad en laster
misdrijven
Smaad en laster worden vaak door elkaar gebruikt, maar juridisch zijn het verschillende begrippen. Beide varianten zijn misdrijven.
- Laster: iemand verspreidt negatieve berichten waarvan hij weet dat die niet waar zijn.
- Smaad: hierbij gaat het om berichten die op zichzelf wel waar zijn, maar ook pijnlijk, terwijl het niet nodig is die feiten aan de grote klok te hangen.
Publiek
bredere kring
zichtbaar
Voor smaad en laster moet de verspreider van het bericht de bedoeling hebben om het bericht onder de aandacht van het publiek te brengen. Met ‘publiek’ is bedoeld een bredere kring van betrekkelijk willekeurige derden. Een beledigende mail aan je kantoor valt daar dus niet onder. Lastiger is het als het gaat om berichten op bijvoorbeeld Instagram. Zijn zulke berichten op sociale media openbaar? Rechters oordelen daar verschillend over. Relevant daarbij is voor hoeveel ‘vrienden’ het bericht zichtbaar is, maar van belang is ook hoe snel het bericht uit zal lekken. Als iemand naaktfoto’s van een bekende Nederlander op zijn account zet, kan hij ervan uitgaan dat die snel verder verspreid worden.
Beschikt kantoor over reputatie of goede naam?
aantasting
Voor jou als ondernemer is dit een ontstellend domme vraag, maar juristen hebben er lang over na moeten denken. De wettekst bij smaad en laster gaat over de aantasting van ‘iemands’ eer of goede naam. Het is lang de vraag geweest of een rechtspersoon ook zo’n ‘iemand’ is. De oorspronkelijke wet was uitsluitend bedoeld om personen te beschermen. Mensen kunnen zich gekwetst of beledigd voelen, was de gedachte, bv’s niet.
Slachtoffer
onderneming
Later kregen ook allerlei overheidsinstellingen bescherming tegen smaad en laster. Zelfs de eer en goede naam van overledenen werd beschermd met een eigen wet, maar ondernemingen werden vergeten. De wet is nog altijd niet aangepast, maar inmiddels wordt door rechters wel aangenomen dat ook een onderneming slachtoffer kan zijn van smaad en laster. De Hoge Raad interpreteert de term ‘iemand’ uit de wet tegenwoordig zo dat ook rechtspersonen daar onder vallen, ook al is dat grammaticaal niet helemaal juist.
Kring
geen smaad
Daar staat tegenover het geval van iemand die de werkgever van zijn ex een e-mail stuurde met de boodschap dat deze ex veroordeeld was voor een strafbaar feit. Het bericht was verzonden aan het algemene e-mailadres van de werkgever en was door zes mensen gelezen. Dat vond de Hoge Raad in dit geval niet genoeg om van smaad te kunnen spreken. Het bericht was niet onder de aandacht gebracht van ‘een bredere kring van betrekkelijk willekeurige derden’.