2.3 Uitkomst onvoorspelbaar
naam en toenaam
Openbaarheid is ook een element dat je nooit terugziet bij conflicten die op een normale manier worden opgelost, maar bij rechtspraak juist wel. Niemand kiest er voor om bij de bespreking van een zakelijk geschil nieuwsgierige schoolklassen uit te nodigen, erover in de krant te laten schrijven of om de uitkomst met naam en toenaam op internet te publiceren. Dat is nu net wel wat er bij een procedure kan gebeuren.
Voorbeeld van een oneindige procedure
In 1971 kocht een betonfabriek een stuk grond van een voorloper van de gemeente Vijfheerenlanden. Vervolgens werd de grond niet goed en niet volledig geleverd. Dat is juridisch niet extreem ingewikkeld, maar de procedure die hierover gevoerd werd, kwam pas eind 2020, na meer dan veertig jaar, tot een einde. Het liep slecht af voor de gemeente (en de inmiddels gefuseerde buurtgemeentes). De aan de betonfabriek te betalen schadevergoeding, die vooral uit rente bestond, bedroeg € 92 miljoen.
Schade
ingewikkeld
Dat is een fors bedrag, maar ook voor de betonfabriek was dit geen feest. Niemand start een procedure en maakt bijna een halve eeuw advocaatkosten met de bedoeling dat de opvolgers van zijn opvolgers uiteindelijk een keer de geleden schade vergoed krijgen. Bij de gemeente rees na afloop van de procedure de vraag of niet veel eerder een schadevergoeding aangeboden had moeten worden, zodat de rente-op-rente niet zo hoog opgelopen zou zijn. Het probleem was, en dat is het vaker, dat de zaak na al die jaren procederen zo ingewikkeld was geworden, dat niet meer goed te overzien was welk bedrag dan aangeboden had moeten worden.
Deskundige
uitkomst
Door te gaan procederen geef je het conflict uit handen aan de rechter. Dat zijn deskundige handen, maar de uitkomst is onvoorspelbaar. De rechter gaat zitten wroeten in de stukken, stelt vragen aan de betrokkenen en komt misschien wel op een spoor terecht waar geen van de partijen hem hebben wil.
Werkelijkheid
tweede hand
Daar komt bij dat, hoe deskundig de rechter ook is, hij er zelf niet bij was en hij de feiten dus alleen maar uit de tweede hand kent. Hij is bovendien afhankelijk van hoe het verhaal aan hem gepresenteerd wordt. Dat leidt er nogal eens toe dat de feitelijke gang van zaken zoals die in het vonnis wordt beschreven helemaal niet klopt met de werkelijkheid.
Stress om uitkomst zakelijk geschil
verrassingen
Procederen veroorzaakt stress, ook bij professionele partijen die ‘alleen maar’ ruziën over een zakelijk geschil. Advocaten en rechters uitgezonderd gaat niemand voor zijn plezier een rechtszaal in. De setting is intimiderend, je wilt geen verkeerde dingen zeggen en je moet maar afwachten met welke verrassingen de tegenpartij misschien aankomt. Je bent er, nog los van de voorbereidingstijd en de slapeloze nachten, minstens een dagdeel aan kwijt. Als je geluk hebt, lukt het om onder leiding van een actieve rechter ter plekke meteen tot een oplossing te komen, maar als je pech hebt, gaat het twee uur lang over juridische details en hoor je daarna een half jaar niets.