8.1 Arbosysteem

opstellen

De RI&E is één van de vijf zogeheten systeembepalingen in de Arbowet:

• De RI&E geeft een beeld van de risico’s en maatregelen ertegen.
• Een preventiemedewerker helpt de RI&E opstellen en ­ondersteunt de toepassing ervan.
• De arbodienst of een zogeheten kerndeskundige helpt bij specifieke arbovraagstukken.
• Het periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO) door de bedrijfsarts bewaakt de gezondheid van werknemers, met name wat betreft de risico’s die de RI&E noemt.
• De bedrijfshulpverlening (bhv) beperkt de gevolgen van eventuele ongevallen.

arbosysteem

Deze punten samen zijn het arbosysteem. De ervaringen met elke actie worden vertaald naar verdere verbetering van de RI&E.

Basisvoorziening

beheersen

De Arbeidsinspectie stelt dat bedrijven zonder deze basisvoorzieningen meer risico lopen op onveilige situaties, zoals arbeidsongevallen of blootstelling aan gevaarlijke stoffen. Een goed ingericht systeem helpt juist om deze risico’s structureel te beheersen en te voorkomen. Uit praktijkonderzoek van TNO blijkt bovendien dat organisaties die voldoen aan de systeembepalingen minder incidenten kennen en meer draagvlak onder medewerkers hebben. Want ze zijn alert op voortdurend verbeteren en ‘problemen vóór zijn’.

Regelgeving

schriftelijk

uitzendkracht

In artikel 5 van de Arbowet staan de punten van de RI&E:

• Werkgevers zijn wettelijk verplicht om de risico’s door het werk schriftelijk vast te leggen in een risico-inventarisatie en -evaluatie.
• De RI&E bevat verder de gevaren en risicobeperkende maatregelen.
• De RI&E omschrijft de risico’s voor bijzondere categorieën van werknemers (kwetsbare groepen, zoals jongeren, zwangeren of ouderen).
• Een plan van aanpak is verplicht. Dat geeft aan welke maatregelen er zijn en worden getroffen, binnen welke termijn en hoe deze samenhangen.
• De RI&E moet geactualiseerd worden bij nieuwe ervaringen, werkwijzen of inzichten vanuit de praktijk en/of wetenschap.
• Als een uitzendkracht werk doet, moet vooraf relevante RI&E-informatie worden verstrekt aan het uitzendbureau, zodat de betrokken medewerker wordt geïnformeerd.
• Werkgevers moeten ervoor zorgen dat elke werknemer de RI&E kan inzien.

modelvragenlijst

Artikel 14 van de Arbowet voegt hier nog aan toe:

• Voor organisaties met meer dan 25 werknemers, en voor een aantal kleinere organisaties, moet een kerndeskundige zorgen voor:
  • toetsen van de RI&E op onder meer volledigheid en juistheid;
  • adviseren over het plan van aanpak.
• Voor organisaties met ten hoogste 40 uur arbeid per week volstaat het als de werkgever een modelvragenlijst over risico’s en risicobeheersing invult.

Begrippen

aanvaardbaar

kans

De begrippen gevaar en risico worden vaak door elkaar gebruikt. Een gevaar bestaat heel vaak. Het bekende voorbeeld is een draaitrap. Als die stroeve treden en een armleuning heeft, beschouw je die meestal als een aanvaardbaar risico. Het zijn de omstandigheden die van een gevaar een wezenlijk risico maken. In een peuterspeelzaal is zo’n trap een groot risico! Als er veel mensen tegelijkertijd zo’n trap op en af moeten, is er ook een groot risico. Risico is dus de kans dat een gevaar zich werkelijk voordoet met gevolgen. Die kans wordt bij voorkeur in een getal of percentage uitgedrukt. Dat geldt ook voor de gevolgen, bijvoorbeeld of het gevaar er is voor één persoon of voor meerdere personen.