8.3 Zelf RI&E maken

conceptplan

hoofdkantoor

Een werkgever kan ervoor kiezen om z’n arbodienst een RI&E te laten opstellen en een conceptplan van aanpak te laten maken. Voordeel is het gemak, nadelen zijn de kosten en de gemiste kansen. Bij hun bedrijfsbezoeken vragen ­arbeidsinspecteurs weleens aan de werknemers of die de RI&E kennen. Het komt vaak voor dat ze daar ‘nee’ op zeggen. De RI&E blijkt dan gemaakt door het hoofdkantoor en is alleen daar bekend. Een gemiste kans. En de arbeidsinspecteur zet vraagtekens bij de arbovoorlichting door de werkgever.

Modellen

inzicht

Er zijn diverse instrumenten, modellen en checklists om een RI&E te helpen maken. Dat zijn vaak algemene modellen. Sommige hebben informatie over wat in een branche een reëel risico is. De branche-RI&E-instrumenten voor werkgevers met maximaal 25 werknemers zijn formeel niet door ‘grotere’ werkgevers te gebruiken, maar geven wel goed inzicht in wat er speelt in de branche. Houvast voor de volledigheid van de RI&E vind je ook in het Arbobesluit. De hoofdstukken over specifieke risico’s benoemen eisen aan de RI&E, als aanvulling op de wet.

Workshops

knelpunt

Medewerkers zijn op allerlei manieren te betrekken bij de ontwikkeling van de RI&E: enquêtes, het tot onderwerp maken in het werkoverleg, en een werkgroep vormen met de OR. Organisatiedeskundigen hebben positieve ervaringen met workshops. Een zorginstelling organiseerde workshops van een half dagdeel met elke afdeling. De verzorgenden spraken vrijuit. Een knelpunt bleek de afhandeling van gebruikt beddengoed. De mensen stopten de waszakken helemaal vol. Daardoor werden ze onhandelbaar zwaar. In het plan van aanpak van de instelling kwam de aanschaf van kleinere waszakken te staan. De medewerkers zelf begonnen alvast de waszakken vanaf het midden af te binden met een touwtje. Zo konden ze niet helemaal volgepropt worden.

Deskundigen

gespreksleider

Het is soms te overwegen een buitenstaander te betrekken bij het zelf maken van de RI&E. Een gespreksleider van buiten kan nuttig werken. Werknemers laten zich soms liever door mensen van buiten enquêteren of persoonlijk bevragen, met name over ongewenste omgangsvormen en gevoelens zoals discriminatie. Externe expertise overtuigt de leiding mogelijk ook eerder.

Toetsing

specialist

proces­begeleiding

Alleen de toets op de RI&E, zoals op volledigheid en juistheid, is bij wet voorbehouden aan één of meer kerndeskundigen. Dat zijn de vier wettelijk verplichte specialisten in een arbodienst: de bedrijfsarts, de veiligheidskundige, de arbeidshygiënist en de arbeids- en organisatiekundige. Vóór hij aan het RI&E-proces begint, kan de werkgever de kerndeskundige kiezen en werkafspraken maken (met instemming van de OR, als die er is). De deskundigen kunnen je helpen aan een praktische methodiek en procesbegeleiding. Diverse van hen leveren een geautomatiseerd systeem, zoals voor zelf inventariseren en de RI&E actueel houden, en e-mails genereren voor acties in het plan van aanpak.

Werkwijze

voorleggen

De minimale aanpak voor toetsing is dat de werkgever het opgestelde RI&E-document voorlegt aan de kerndeskundige. In het geval van een middelgroot administratiekantoor kan de deskundige volstaan met een schriftelijk akkoord.

bedrijfsleiding

navraag

In principe is het volgende gangbaar:

• Een gesprek met de bedrijfsleiding of personeelsdirecteur, voor een indruk van het commitment en het beleid van de organisatie.
• Een gesprek met de preventiemedewerker of HR-professional: wat is er al geregeld?
• Bestuderen van gegevens, zoals personeelsbestand, ongevallen, verzuim, beroepsziekten, vergeleken met de branche.
• Een rondgang door de vestiging(en): de deskundige kijkt rond en doet kort navraag bij werknemers.

Welke en hoeveel werkplekken of vestigingen de deskundige bezoekt, is zeker punt van gesprek en onderhandeling bij de opdracht.

Aanvullend

complex

Soms concludeert de deskundige dat op onderdelen een aanvullende RI&E of verdiepend onderzoek nodig is, zoals bij complexe arbeidsmiddelen of processen en werk met gevaarlijke stoffen. Werkgevers kunnen denken dat de deskundige meer omzet wil maken. De deskundige wil hiermee echter ‘schijnzekerheid’ voorkomen.

Bedrijfsarts

toets

Als een ander dan de vaste bedrijfsarts de RI&E-toets doet, is het zaak de bedrijfsarts te informeren over de uitkomsten. Een goede deskundige zal waarschijnlijk zelf de bedrijfsarts willen raadplegen. De opbrengst van de RI&E en de toets is input voor periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO) of preventief medisch onderzoek (PMO). Zulke onderzoeken van de bedrijfsarts bij werknemers geven een indruk over werking van de maatregelen. Dat helpt je de cirkel van het arbobeleid rond te maken.