3.1 Melden ernstig arbeidsongeval

incident

Leidt een arbeidsongeval (waarschijnlijk) tot een dodelijke afloop, ziekenhuisopname of blijvend letsel? Dan is er (mogelijk) sprake van een ernstig arbeidsongeval. Dat moet gemeld worden bij de Arbeidsinspectie. Twijfel je of een arbeidsongeval ernstig genoeg is om te melden? Ook dan is het beter om het incident te melden. De werkgever kan bezorgd zijn dat hij aan de schandpaal genageld wordt of dat hij een boete krijgt, maar de boete bij ten onrechte niet of laat melden is extra hoog.

Waarheidsvinding

De Arbeidsinspectie wil allereerst waarheidsvinding, niet per se schuldigen aanwijzen. Sinds de dienst heeft geïntroduceerd dat werkgevers meestal zelf onderzoek kunnen doen na een ernstig arbeidsongeval leidt nog maar één op de zes meldingen tot een boete.

3.1.1 Hoe meld je een ernstig arbeidsongeval?

meldformulier

piketdienst

Hoe je een ernstig arbeidsongeval kunt melden, staat op de website van de Nederlandse Arbeidsinspectie. Vanaf de homepagina kun je direct naar de pagina Melden. De pagina Arbeidsongeval melden wijst naar het telefoonnummer, of het invullen van het online meldformulier. Bij een dodelijk ongeval moet je bellen, en ook bij de mogelijkheid dat het slachtoffer alsnog komt te overlijden. Ook bij twijfel moet je een arbeidsongeval melden. De Arbeidsinspectie beoordeelt of het ongeval meldingsplichtig is en is dag en nacht telefonisch bereikbaar voor ongevallen. Zeven dagen per week, 24 uur per dag hebben er in de diverse regio’s in Nederland arbeidsinspecteurs een zogeheten piketdienst. Ze zijn bezig met werkzaamheden die ze onmiddellijk kunnen laten vallen om eropuit te gaan.

3.1.2 Wat meld je bij een ernstig arbeidsongeval?

bellen

gegevens

De inspecteur aan de telefoon zal je adviseren over wat je het beste kunt doen of laten, informeert je of er direct een inspecteur zal komen of later, en of en wat voor onderzoek de Arbeidsinspectie denkt in te stellen. Als je het formulier invult en aangeeft dat er sprake is van ernstige gevolgen, zoals amputatie, derdegraads brandwonden of zwaar hoofdletsel, krijg je de aanwijzing alsnog te bellen. De inspecteur zal tijdens het contact een aantal vragen stellen die overeen komen met de punten op het meldingsformulier. Deze betreffen de volgende kwesties:

• Categorisering arbeidsongeval: Hoe ernstig is het ongeval? Is er ander (mogelijk) blijvend letsel? Is een slachtoffer naar het ziekenhuis overgebracht?
• Belang snel bezoek inspecteur: Is het werk op de ongevalslocatie weer veilig te hervatten? Kunnen sporen snel verloren gaan? Zijn er veranderingen aangebracht op de getroffen plek(ken)? Is het arbeidsongeval later te reconstrueren?
• Toedracht: Waar vond het arbeidsongeval plaats? Welke werkzaamheden werden gedaan? Welke arbeidsmiddel(len), zoals machines, gereedschappen of installaties, werden gebruikt? Welk(e) arbeidsmiddel(len) betreft het precies (merk, serie)? Is er beeldmateriaal gemaakt tijdens of direct na het ongeval?
• Gegevens van slachtoffer(s): aanduiding van het letsel of de letsels, enkele persoons- en adresgegevens, arbeidsverhouding, dienstverband.
• Getuige(n): enkele persoons- en adresgegevens van collega’s, anderen.
• Persoons- en adresgegevens van de melder, de werkgever en de locatie. En eventueel van het ziekenhuis.

Het meldingsformulier bevat vrij veel vragen, maar beantwoording is lang niet altijd verplicht. Bij veel vragen is het mogelijk aan te geven dat (preciezer) informatie nog niet te geven is.

3.1.3 Bezoek arbeidsinspecteur

contact

slachtoffer

Na melding via het formulier neemt de Nederlandse Arbeidsinspectie altijd contact op. Dat kan soms bestaan uit een telefoongesprek. Vrijwel altijd is er bezoek van een inspecteur. Dit voor ‘een feitenonderzoek door de toezichthouder ter plaatse’, zoals de regelgeving eist. De inspecteur praat met het slachtoffer, of hij is zo nodig daarvoor al eerder naar het ziekenhuis of naar het huisadres gegaan. De inspecteur spreekt met getuigen en andere medewerkers, hij vraagt om documenten en doet onderzoek op en nabij de ongevalslocatie. Soms neemt hij zaken in beslag.

Stilleggen

Zo nodig kan hij z’n bevoegdheid gebruiken om alsnog het werk stil te leggen als het gevaarlijk is.

3.1.4 Andere conclusies mogelijk

bezoek

Soms kan de uitkomst volstrekt anders zijn dan eerder werd gedacht. Dat kan blijken bij het bezoek van de inspecteur of (veel) later. Zo kan duidelijk worden dat de gebeurtenis geen meldingsplichtig arbeidsongeval was, omdat er toch geen ernstig letsel of ziekenhuisopname aan de orde is. Of er kan later blijken dat er sprake was van een natuurlijk overlijden, of een ongelukkige samenloop van omstandigheden zonder schuldvraag.

Laat

onderzoek

In een enkel geval merkt de inspecteur dat het ernstig arbeidsongeval zo laat door de werkgever is gemeld dat een onderzoek niet meer mogelijk is. Dan volgt geen (zelf)onderzoek, wel de aankondiging van een boete voor te laat melden.

3.1.5 Zelf onderzoek doen

digitaal

Na een bezoek is meestal het vervolg dat de inspecteur de werkgever de gelegenheid geeft om zelf onderzoek te doen, een verbeterplan op te stellen en een rapport op te sturen. De inspecteur verzorgt een schriftelijke bevestiging, en de werkgever moet het rapport binnen 15 dagen digitaal aanleveren. Die termijn gaat in op de datum van dagtekening van de brief. Dat is het gangbare beleid van de Arbeidsinspectie per 2024. Meer over dit beleid lees je in paragraaf 3.3.

Uitzonderingen

strafrechtelijk

minderjarig

De werkgever krijgt géén gelegenheid tot zelf onderzoeken van het arbeidsongeval in de volgende situaties:

• Het slachtoffer is overleden (dat kan leiden tot strafrechtelijk onderzoek).
• Het is een arbeidsongeval met een gevaarlijke stof in een Seveso-inrichting.
• Het letsel is uitzonderlijk ernstig (zoals verlies van een lichaamsdeel).
• Het slachtoffer is minderjarig (jonger dan 18 jaar).
• Het slachtoffer is een familielid tot en met de derde graad van de werkgever.

Eerder

proefperiode

overlast

De Arbeidsinspectie kan ook besluiten het onderzoek zelf te doen vanwege eerdere arbeidsongevallen en overtredingen bij de werkgever. In een proefperiode sloot de Arbeidsinspectie werkgevers van zelf onderzoeken uit als ze meer dan drie ongevallen in de voorgaande vijf jaar hadden. Bij grote maatschappelijke impact van het arbeidsongeval en specifieke omstandigheden die zelf onderzoeken niet passend maken, zal de Arbeidsinspectie eveneens zelf onderzoek instellen. Zelf onderzoek doen ligt daarnaast niet voor de hand als omwonenden overlast ervaren of risico lopen. Of als de werkgever het ernstig arbeidsongeval niet serieus lijkt te nemen, en medewerkers zich bezorgd tonen over mogelijke herhaling, en als er klachten zijn over de werkgever.

Recht

Het is geen recht van de werkgever om het onderzoek zelf te doen (of te laten doen). De wettelijke bevoegdheden en verplichtingen van de Arbeidsinspectie inzake arbeidsongevallen blijven bestaan.

3.1.6 Bijzondere meldplicht

aanvullende RI&E

Twee soorten bedrijven moeten ongevallen ook melden als er géén sprake is van letsel bij personen:

• Bedrijven met bepaalde grote voorraden gevaarlijke stoffen. Dit vanwege grotere risico’s voor medewerkers en de omgeving door bijvoorbeeld brand- of explosiegevaar. Deze moeten een aanvullende RI&E maken, en worden ARIE-bedrijven genoemd.
• Bedrijven die door hun werk met gevaarlijke stoffen vallen onder het Besluit activiteiten leefomgeving. Dat is de Nederlandse uitwerking van de Europese Seveso-richtlijn (genoemd naar een Italiaans dorp met zware schade door gifgas, vanwege een explosie van een chemische fabriek).

apart

In Nederland zijn dit enkele honderden organisaties waarvoor aparte regelgeving geldt. Meer informatie hierover vind je op rendement.nl/arbodossier.

Boete

onvoldoende

Bij onderzoek door de werkgever zegt de inspecteur in principe geen boete aan voor het arbeidsongeval. Voor andere zaken kan wel een boete aan de orde zijn. Bijvoorbeeld als de RI&E ontbreekt of als er onvoldoende bhv’ers zijn.

3.1.7 Ambulance en politie

112

bewaken

Is er sprake van een heel ernstig arbeidsongeval? Soms is het nodig dat je 112 belt voor een ambulance. Het is goed te weten dat dan politie ingezet kan worden. Politiemensen zijn vaker dichtbij, ze kunnen de weg vrij maken voor de ambulance, ze zijn getraind voor eerste hulp en ze kunnen de ongevalslocatie bewaken tot de komst van de specialistisch onderzoeker, namelijk de arbeidsinspecteur. De politie zal zeker ingezet worden bij een ernstig arbeidsongeval met (mogelijk) dodelijke afloop.