U bent hier

Onderneming & Fiscus
Contact met de Belastingdienst9. Algemene beginselen van behoorlijk bestuur

9. Algemene beginselen van behoorlijk bestuur

Dit hoofdstuk is eerder verschenen in Themadossier Salaris Rendement
Publicatiedatum: mei 2025

Een belastingplichtige heeft naast plichten ook rechten. Vind je dat de Belastingdienst zijn boekje te buiten gaat? Dan kun je een beroep doen op de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Deze beginselen geven aan hoe de overheid zich moet gedragen in contact met burgers en ondernemingen. In dit hoofdstuk ligt de focus op de beginselen die van toepassing zijn op de relatie van de fiscus met jouw organisatie.

norm

beroepsgrond

contra legem

De algemene beginselen van behoorlijk bestuur hebben twee functies. In de eerste plaats vormen zij de norm voor het handelen van bestuursorganen. In de tweede plaats vormen zij de beroepsgrond voor burgers of ondernemingen en tevens de toetsingsgrond voor de rechter. Een mogelijk effect van een beroep op deze beginselen kan zijn dat de fiscus met minder belasting genoegen moet nemen dan uit een strikte toepassing van de wettelijke regels voortvloeit. Dit wordt wel de ‘contra legem-werking’ van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur genoemd.

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen formele en materiële beginselen van behoorlijk bestuur. Materiële beginselen hebben betrekking op de inhoud van overheidsbesluiten. Hierbij moet je denken aan: het specialisatiebeginsel: het bestuursorgaan mag slechts belangen behartigen waarvoor de wet of regeling een grondslag biedt; het...
Je mag erop vertrouwen dat de fiscus gewekte verwachtingen nakomt. Je ontleent deze ‘gewekte verwachtingen’ aan diverse soorten mededelingen, waaronder algemene, ter kennis van het publiek gebrachte inlichtingen (bijvoorbeeld ministeriële besluiten en brochures). Maar ook meer op een individuele situatie afgestemde toezeggingen van of afspraken...
De Belastingdienst moet gelijke gevallen gelijk behandelen. Een beroep op het gelijkheidsbeginsel is mogelijk als je feitelijk bewijs kunt overleggen dat de Belastingdienst een andere belastingplichtige met dezelfde fiscale omstandigheden gunstiger heeft behandeld dan jouw onderneming. Het gaat hierbij met name om het beroep op een bepaald...
De Belastingdienst handelt in strijd met het zorgvuldigheidsbeginsel als hij zonder goede reden afwijkt van een vaste gedragslijn. Bij het nemen van besluiten heeft de Belastingdienst een actieve onderzoeksrol: hij moet alle belangrijke feiten zorgvuldig onderzoeken en de belangen van alle partijen meewegen. Onzorgvuldig Zo moet de Belastingdienst...
De eventuele nadelige gevolgen die voor een belastingplichtige aan een bepaald besluit verbonden kunnen zijn, mogen niet onevenredig zijn in verhouding tot de met het besluit te dienen doelen. Met andere woorden: het middel moet zich verhouden tot het doel. De inspecteur mag bijvoorbeeld geen vragen stellen die heel veel werk voor je opleveren...
Belastingen kunnen uitsluitend worden geheven op basis van wetten en beleidsregels. Het is aan de Eerste en Tweede Kamer om deze wetten en beleidsregels op te stellen. Het is niet mogelijk om zonder motivering van deze regels af te wijken. Bovendien moet de fiscus bezwaarschriften en op te leggen navorderings- en naheffingsaanslagen binnen een...
De Belastingdienst moet besluiten en beslissingen op beroep- of bezwaarschriften deugdelijk motiveren. Bij verzuim kan de rechter de kwestie terugverwijzen naar de Belastingdienst voor een nieuwe behandeling. Als de zaak inhoudelijk klopt maar onvoldoende is gemotiveerd, kan de rechter de beslissing uit praktische overwegingen ook zelf aanvullen...
De Belastingdienst is gehouden de belangen van alle partijen te wegen en op grond daarvan een standpunt te bepalen. Als je verzuimt een aangifte loonheffingen in te dienen, kan de Belastingdienst na het versturen van een herinnering en aanmaning een aanslag met een geschat bedrag opleggen. Deze aanslag moet wel in een redelijke verhouding staan...
Het ‘fairplaybeginsel’ heeft betrekking op de handelswijze van bestuursorganen. Zo moeten verzoeken van belastingplichtigen op de juiste wijze in behandeling worden genomen en mag de Belastingdienst geen inzage in rapporten van fiscaal adviseurs vragen als deze rapporten geen gegevens bevatten die voor de belastingheffing van jouw onderneming van...