U bent hier

Onderneming & Arbo
Arbokerndeskundigen9. Praktische instrumenten en RI&E9.1 Grondoorzaken

9.1 Grondoorzaken

Dit artikel is eerder verschenen als Themadossier Arbo Rendement
Publicatiedatum: juli 2026

criteria

Sinds 1 januari 1994 zijn werkgevers verplicht om een RI&E te hebben. Veel werkgevers hebben sindsdien al meerdere malen de RI&E opgesteld. Per 1 juli 2022 zijn de criteria en het toetsingsmodel van de RI&E veranderd om de RI&E op een hoger niveau te brengen.

De opstellers van de RI&E moeten alle arbeidsrisico’s inventariseren, inclusief de achterliggende grondoorzaken, zoals gebrekkige materialen, informatie die te laat aankomt, of onduidelijke werkinstructies.

Beschrijven

symptomen

trendanalyse

verbeterslag

De toevoeging achterliggende grondoorzaken houdt in dat de RI&E niet alleen een opsomming mag zijn van symptomen, maar dat de opstellers ook moeten onderzoeken hoe die symptomen zijn ontstaan. Dat zijn de feitelijke risico’s die zij moeten beschrijven: de achterliggende oorzaken van de risico’s. De opstellers moeten ook de risicobeperkende maatregelen voor de aanwezige risico’s beschrijven. Hierbij maken zij gebruik van de aanwezige gegevens uit de verzuimbegeleiding, het arbeidsomstandighedenspreekuur van de bedrijfsarts en de eerder uitgevoerde arbeidsgezondheidskundige onderzoeken. De opstellers kijken of er een trendanalyse is uitgevoerd naar de achterliggende grondoorzaken van de ongevallen. En ze besteden aandacht aan de taken, positie, tijd en invulling, en het deskundigheidsniveau van de preventiemedewerker die aantoonbaar ­betrokken is bij de RI&E en input levert. Deze criteria maken een belangrijke verbeterslag in de RI&E mogelijk. In plaats van te kijken naar oppervlakkige symptomen, kijk je naar de werkelijke risico’s op de werkvloer. Door die knelpunten vervolgens structureel aan te pakken, werken organisaties echt aan gezondere en veiligere werksituatie.

Betrokken

opstellen

taak

actueel

Wie betrokken zijn bij het opstellen van een RI&E hangt af van de manier waarop je je RI&E maakt. De werkgever kan de RI&E zelf opstellen. Is er een preventiemedewerker, dan kan de preventiemedewerker de RI&E maken of de werkgever hierbij helpen. Het hebben van een preventiemedewerker is verplicht voor organisaties met werknemers. In organisaties met 25 of minder werknemers mag de werkgever ook zelf de taken van een preventiemedewerker uitvoeren. De preventiemedewerker heeft ook de taak om te adviseren aan en nauw samen te werken met de ondernemingsraad, de PVT of, als die er niet zijn, de belanghebbende werknemers over de genomen en te nemen maatregelen. Een arbodeskundige of arbodienst kan advies geven over het maken van de RI&E. In de wet is geregeld dat werknemers recht op inzage in de RI&E hebben. Betrek hen dus ook zeker bij de totstandkoming en het actueel houden van de RI&E. Dit kun je doen door de OR mee te laten lopen tijdens de RI&E-rondgang en door de resultaten van de RI&E en de acties uit het plan van aanpak te bespreken in werkoverleggen. Tot slot is ook de Nederlandse Arbeidsinspectie betrokken.

De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert sinds 2021 steeds vaker op het hebben van een RI&E. In de Arbowet is vastgelegd dat de Arbeidsinspectie de RI&E en het plan van aanpak mag inzien als ze dit wil.