5.2 Passende maatregelen
veiligheid
Een goede analyse brengt je makkelijk naar de volgende fase: het benoemen van passende maatregelen, en – passend bij de oorzaken – de directe en de achterliggende. Zoek in ieder geval minstens één maatregel per oorzaak! De Arbeidsinspectie geeft het advies om medewerkers en (ervarings)deskundigen qua veiligheid mee te laten denken. De medewerkers zijn de praktijkexperts. In de interviews heb je waarschijnlijk suggesties voor verbeteringen gehoord. Overweeg die. Informatie over mogelijke maatregelen vind je in allerlei online en gedrukte publicaties. De beste keus ligt dicht bij huis: doe navraag bij organisaties met eenzelfde productieproces, de brancheorganisatie van je werkgever, raadpleeg de arbocatalogus van de branche (ruim de helft van de brancheorganisaties heeft zo’n ‘maatregelenboek’), de bedrijfsarts of arbodienst van je werkgever.
5.2.1 Directe oorzaken
verplicht
collectief
persoonlijk
Directe oorzaken zijn aan te pakken met de zogeheten arbeidshygiënische strategie. Arboprofessionals hanteren die. Deze is ook verplicht vanuit de Arbowet. De strategie onderscheidt maatregelen in hogere en lagere niveaus. Beknopt weergegeven gaat het om het volgende:
- Hoogste niveau, aanpak aan de bron: het risico volledig wegnemen, zoals een gevaarlijke stof niet gebruiken, een lawaaiige machine omkasten, of een werkprocedure veranderen (zie kader op de volgende pagina).
- Vervangen: bijvoorbeeld de gevaarlijke stof of werkwijze vervangen door een veiliger alternatief.
- Collectieve maatregelen aan de bron: zoals afzuiging of afscherming van een stof, professionele schoonmaak en andere maatregelen tegen gladde vloeren, in een psychiatrische instelling nooit alleen werken en/of een alarmeringssysteem installeren.
- Individuele maatregelen en persoonlijke bescherming: een cursus valbeheersing, persoonlijke beschermingsmiddelen (mondmaskers, handschoenen, stroeve werkschoenen tegen uitglijden) of in een psychiatrische instelling elke medewerker een basistraining in agressiebeheersing geven.
Een maatregel van lager niveau is pas toegestaan als een hogere maatregel onmogelijk is.
Werkprocedure iets aanpassen
mechanisch
boete
oplossing
Een grote bakkerij maakte broodjes die mensen thuis kunnen afbakken. Een machine sneed stukken van de doorlopende deegslang, en elk stuk viel in een bakblik dat de oven inging. Zodra de bakblikken uit de oven kwamen, werden ze mechanisch omgedraaid, zodat de broodjes op een band vielen voor koelen en verpakken. Soms bleven de broodjes plakken in de blikken, en medewerkers haalden ze dan – met beschermende handschoenen – uit het hete blik. Gezien de hoge snelheid was dat een risico. Een medewerker raakte met z’n hand vast tussen twee terugdraaiende bakblikken, liep diepe brandwonden en spierschade op: hij kon zijn hand nog maar beperkt gebruiken. De werkgever kreeg een boete, en hij ging op zoek naar oplossingen. Een deel daarvan bleek te liggen in de aanmaak van het brooddeeg. Als er rekening werd gehouden met de te verwachten luchtvochtigheid, bleef er zelden nog een broodje plakken. Een sensor kon dat zien en het blik afvoeren.
5.2.2 Achterliggende oorzaken en bijkomende factoren
werkdruk
Vaak liggen oplossingen voor achterliggende oorzaken en bijkomende factoren in collectieve maatregelen, dus de wijze van organiseren van het werk en de samenwerking van medewerkers onderling. Je kunt hierbij ook denken aan werktijden en de nodige pauzes. Werkdruk blijkt vaak een bijkomende factor. Na arbeidsongevallen zeggen mensen dikwijls dat ze haast hadden en dat ze onder druk stonden om iets af te krijgen. Hogere maatregelen kunnen toch ook aan de orde zijn. Werkdruk verdient altijd aanpak.
Soms is aanhoudend geluid een probleem. Ook al is dat onschadelijk voor het gehoor, op den duur maakt het mensen vermoeid, waardoor ze minder opletten. Het weren van geluid door druk verkeer en verbeteren van akoestiek in een gebouw kunnen aan te raden zijn.
5.2.3 Extra maatregelen?
werksituatie
Het is zinvol om je af te vragen of er elders in de organisatie soortgelijke werksituaties zijn, waar overeenkomstige maatregelen nuttig kunnen zijn. Zo bevorder je veiligheid voor meer mensen. De inkoop en introductie van nieuwe apparatuur of nieuwe werkwijzen kunnen daar voordeel bij hebben.