1.3 Ernstige arbeidsongevallen
overlijden
In 2024 waren ruim 3.200 mensen slachtoffer van een gemeld ernstig arbeidsongeval, vanwege blijvend letsel, ziekenhuisopname of overlijden. Dat schrijft de Arbeidsinspectie in het jaarverslag. Omgerekend gaat het om 38 slachtoffers per 100.000 banen. Dit betekent dat:
- er elke werkdag in Nederland bijna 13 medewerkers slachtoffer waren;
- de bouw in dit opzicht de ‘gevaarlijkste’ sector is. In 2024 was er vrijwel één slachtoffer per 1.000 medewerkers;
- er elke werkweek in 2024 iemand is overleden door werk;
- er in de eerste zes maanden van 2025 al 40 mensen zijn overleden door werk: één per drie werkdagen.
Meldingen
hoger
De cijfers zijn gebaseerd op meldingen bij de Arbeidsinspectie. De aanname is dat lang niet alle ernstige arbeidsongevallen gemeld worden. Het werkelijke aantal ernstige arbeidsongevallen ligt waarschijnlijk flink hoger, maar hoeveel hoger is moeilijk te zeggen.
Uitzendkrachten
vast
jongeren
De Arbeidsinspectie heeft in de Monitor arbeidsongevallen 2024 de cijfers van de jaren 2019 tot en met 2023 bijeengezet: zie tabel op de volgende pagina. Dan blijkt dat verhoudingsgewijs veel medewerkers een ernstig arbeidsongeval krijgen die niet tot het vaste werknemersbestand horen. Vooral uitzendkrachten hebben extra kans op een ernstig arbeidsongeval; dat komt vaak doordat de inlenende werkgever hen gebrekkig inwerkt en nauwelijks toezicht houdt. Onder de uitzendkrachten worden verhoudingsgewijs veel arbeidsmigranten het slachtoffer.
Ouderen
ouder
Je zou denken dat vooral jongeren getroffen worden door een arbeidsongeval. Ze zouden zich onbesuisd gedragen of te weinig ervaring hebben. Uit andere cijfers van de Arbeidsinspectie komt iets anders naar voren. Juist werknemers ouder dan 55 jaar overkomt iets vaker een ernstig arbeidsongeval. Een verklaring hiervoor is er niet.
| Slachtoffers van ernstige arbeidsongevallen 2019 tot en met 2023, naar arbeidsrelatie | |
| Totaal aantal | 10.988 |
| werknemer | 60% |
| uitzendkracht | 16% |
| zelfstandige | 4% |
| stagiair | 1% |
| leerling/student | 1% |
| derden (bezoekers, klanten) | 1% |
| anders/onbekend | 16% |
Figuur 1 Cijfers Monitor arbeidsongevallen 2024
Samenhang
slachtoffers
Cijfers laten zien dat het aantal ernstige arbeidsongevallen een samenhang vertoont met het soort werk. Machines en werk op hoogte maken meer slachtoffers dan kantoorwerk. De top 5 van sectoren met veel ernstige arbeidsongevallen – water en afval, bouwnijverheid, landbouw, industrie, en vervoer en opslag – is al jaren onveranderd. In sommige jaren zijn er in de bouw verhoudingsgewijs wat minder slachtoffers dan in de landbouw, in andere jaren is het andersom. De Arbeidsinspectie constateert dat in deze sectoren ernstige arbeidsongevallen hoe dan ook een hardnekkig probleem zijn.
Kleinbedrijf
risicovol
gebrek
Kleine organisaties tot tien werknemers hebben verhoudingsgewijs zes keer meer met ernstige arbeidsongevallen te kampen dan organisaties met honderd en meer werknemers. Dit terwijl kleine bedrijven wat minder vaak actief zijn in risicovolle sectoren; werk op hoogte of aan machines en met gebruik van voertuigen komt verhoudingsgewijs in het kleinbedrijf minder vaak voor. Grote organisaties, zo wordt gezegd, hebben vaak uitgebreide veiligheidsprotocollen en gespecialiseerde afdelingen voor arbeidsomstandigheden. Kleine organisaties kampen vaak met een gebrek aan middelen en kennis, ze hebben minder geld en personeel om in te zetten op veiligheidstrainingen, beschermingsmiddelen en andere preventieve maatregelen.
Verschil
werkgever
Experts op het gebied van veiligheid, arbeidsinspecteurs, deskundigen die certificaten afgeven voor veiligheid van apparatuur en processen stellen zonder uitzondering dat de inzet en houding van de werkgever het verschil maken. Deze experts zien in de praktijk dat op het oog gelijke organisaties fors verschillen qua aantal ernstige arbeidsongevallen.
Aandacht
veiligheid
Je kunt niet zeggen dat ‘een ongeval er nu eenmaal bij hoort’. Als de werkgever consequent aandacht besteedt aan veiligheid en z’n mensen ook motiveert om veilig te werken, wordt de hele organisatie beloond met niet of nauwelijks arbeidsongevallen. Wetenschappelijk onderzoek van de Technische Universiteit Delft, het RIVM en anderen toont het aan: arbeidsongevallen voorkómen is vooral een kwestie van willen en doen, en iedereen erbij betrekken.