4.1 Motivatievoorkeuren
plezier
drang
moeite
vrijwillig
De bekendste motivatievoorkeuren zijn intrinsiek en extrinsiek. Maar er zijn meer begrippen rond dit onderwerp:
- intrinsiek: deze motivatievorm is het meest consistent. De werknemer haalt plezier uit de uitdaging.
- geïdentificeerde regulatie: de werknemer ervaart de gedragsverandering niet per se als genotvol of leuk. De motivatie is zinvolheid of belang.
- geïntrojecteerde regulatie: de werknemer voert het gedrag uit om schuldgevoelens, schaamte of angst te vermijden. Hij ervaart drang om de eigen zelfwaarde hoog te houden en zichzelf te bewijzen.
- internalisatie: de werknemer vertoont het juiste gedrag. Hij erkent dat het onderdeel is van gezondheid en vitaliteit, en weet dat het steeds minder moeite zal kosten. Het bewustzijn is er, maar hij haalt er nog geen voldoening uit.
- gecontroleerd: de werknemer laat aangepast gedrag zien, omdat hij zowel intern als extern druk ervaart. Als de druk wegvalt, zal het gedrag ook afnemen.
- autonoom: de werknemer werkt vrijwillig aan een gedragsverandering en vindt dat leuk of waardevol.
- externe regulatie (extrinsiek): de werknemer vermijdt straf of een sanctie, of mist een beloning.
- amotivatie: de werknemer toont geen enkele intentie of activiteit.
Verschil tussen autonoom en intrinsiek
motivatie
Autonome en intrinsieke motivatie lijken op elkaar, maar zijn niet hetzelfde. Intrinsieke motivatie is een specifieke vorm van autonome motivatie, waarbij iemand iets doet, omdat hij het leuk of interessant vindt. Autonome motivatie is breder en omvat ook vormen, waarbij gedrag als waardevol of belangrijk wordt gezien. Denk aan sporten in wedstrijdverband: winnen is minder van belang, maar de werknemer waardeert het sociale contact en de gezondheidsvoordelen. Het gedrag is dan niet per se leuk op zichzelf, maar wel vrijwillig en betekenisvol.
Gedrag
denkvermogen
onderscheiden
Het bestuderen van gedrag levert kennis op die te gebruiken is om het ontstaan ervan te begrijpen, te voorspellen en soms te beïnvloeden. Denk bij gedrag niet alleen aan waarneembaar gedrag. In de psychologie wordt ook innerlijk gedrag meegenomen: het denken, voelen en doen. Waarneming, leermechanismen, denkvermogen en geheugen zijn de motor achter gedrag en gevoelsleven. Dankzij de emotieregulatie en het communicatief vermogen herkent de mens het verschil in andere mensen en hun individuele kenmerken. De mens onderscheidt zich door zijn manier van communiceren, samenwerken en samenleven. Als HR-professional hoef je geen volleerd psycholoog te zijn, maar basiskennis van gedragsfactoren kan je wel helpen om werknemers goed te ondersteunen bij een leefstijlverandering.