U bent hier

Onderneming & Personeel
…
Invloed leefstijl5. Aandacht en focus
Voor Onderneming & Personeel

5. Aandacht en focus

Dit hoofdstuk is eerder verschenen in Themadossier HR Rendement
Publicatiedatum: mei 2026

Een mens slaapt om overdag voldoende energie te hebben en correct te kunnen functioneren, op de werkvloer en in privétijd. Ons interne, gereguleerde ritme bestrijkt zo’n 24 uur en is ingericht op dag en nacht. Dit is het circadiaanse ritme. Dat is voor werknemers die op kantoortijden werken geen probleem. Maar er is wel extra aandacht nodig voor werknemers die onregelmatig werken of nachtdiensten draaien.

circadiaans ritme

Lichaamstemperatuur, afgifte van hormonen, hartslag, slaappatroon, volume van de urineblaas, behoefte aan eten en drinken, en gevoeligheid voor bepaalde geneesmiddelen zijn voorbeelden van lichaamsfuncties met een in min of meerdere mate circadiaans ritme. Onregelmatige diensten en vooral nachtdiensten kunnen dat ritme ontregelen.

Bij leefstijlbeïnvloeding en gedragsverandering is kennisoverdracht van belang. Een werknemer moet begrijpen wat er gebeurt in zijn lichaam en brein. Daarnaast is het belangrijk dat hij weet dat elk leefstijlgebied weer invloed heeft op andere leefstijlgebieden.

5.1 Wat is slaap?

Slaap is een eerste levensbehoefte, en gemiddeld brengen mensen ongeveer een derde van hun leven slapend door. Slaap is (normaal gesproken) een dagelijks terugkerende toestand, waarin lichaam en geest tot rust komen. Tijdens de slaap treden allerlei veranderingen op in het lichaam. Veel spieren ontspannen zich en de hersengolven vertragen, net als...

5.2 Onregelmatige diensten en nachtdiensten

In de Arbeidstijdenwet staan regels over werktijden, rusttijden, pauzes en nachtdiensten. Dat heeft een reden, want onregelmatig werken is een grotere aanslag op de gezondheid dan je misschien denkt! Verschuiving in werkritme Ruim vijf miljoen mensen in Nederland, wat neerkomt op bijna 40% van de beroepsbevolking, werken soms of frequent buiten...

5.3 Preventie

Idealiter voelen de werknemers in je organisatie zich fit en hebben ze geen slaapproblemen. Zet daarom in op preventie. Zo kan je organisatie bewustwording creëren over het belang van slaap, en werknemers die nieuwsgierig zijn adviseren om een tijdje een slaapdagboek bij te houden. Meer hierover lees je in paragraaf 5.4.1. Algemene tips voor een...

5.4 Klachten

Als een werknemer klachten over zijn slaap deelt, kan hem in een gesprek verteld worden wat voor hulp de organisatie kan bieden. Rode vlaggen in dat gesprek zijn medische factoren. Gele vlaggen zijn psychosociale factoren. De hulpmogelijkheden kunnen natuurlijk ook proactief kenbaar gemaakt worden aan werknemers. 5.4.1 Slaapdagboek Werknemers met...