10.1 Schaarste aan arbokerndeskundigen

advies

pensioen

uitstroom

Er zijn momenteel ongeveer 950 gecertificeerde arbeidshygiënisten, A&O-deskundigen en hoger veiligheidskundigen. Daarnaast zijn er zo’n 1.500 geregistreerde bedrijfsartsen. Terwijl de vraag om deskundig advies in het bedrijfsleven toeneemt, neemt het aantal van deze arbokerndeskundigen af. Hierbij spelen verschillende factoren een rol. In de eerste plaats is de vergrijzing van de beroepsgroep een belangrijke oorzaak van het (dreigende) tekort. De gemiddelde leeftijd van de arbokerndeskundigen is relatief hoog. Bij de bedrijfsartsen vormt dit echt een probleem: naar verwachting zal de komende tien jaar bijna driekwart van deze beroepsgroep met pensioen gaan. De belangstelling voor het vak en het aantal nieuwe bedrijfsartsen zit weliswaar in de lift, maar de toename is niet toereikend om de uitstroom te compenseren. De opleidingen voor bedrijfsarts zitten vol, maar er is slechts plaats voor 60 tot 70 studenten per jaar.

Certificering

bekwaamheid

In de tweede plaats zijn de ontwikkelingen rondom de ­certificering van arbokerndeskundigen van invloed. Sinds 2022 is het certificatieschema voor arbeidshygiënisten, A&O-deskundigen en hogere veiligheidskundigen gewijzigd. Het vernieuwde certificatieschema is op 12 december 2024 in de Staatscourant (39674) gepubliceerd. De certificering van bekwaamheid op het hele vakgebied is vervangen door een certificering die zich beperkt tot één taak, namelijk het toetsen van de RI&E. Veel arbokerndeskundigen zijn het oneens met deze ontwikkeling en/of komen niet meer voor certificering in aanmerking, omdat zij niet betrokken zijn bij RI&E’s. Dit heeft geleid tot een sterke teruggang van het aantal gecertificeerde arbokerndeskundigen.

Toenemende complexiteit

arborisico

De laatste factor die maakt dat er sprake is van schaarste aan arbokerndeskundigen is de toenemende complexiteit van de arbeidsmarkt en de daarmee gepaard gaande vraag naar specialistische kennis. Nieuwe vormen van werk, veranderende werknemerspopulaties en een verbreding van het scala aan gezondheidsrisico’s vragen om deskundigen die niet alleen de traditionele fysieke arborisico’s begrijpen, maar ook verstand hebben van psychosociale problematiek, digitale transformatie en de gevolgen van flexibilisering.

10.1.1 Invloed op werkgevers

RI&E

discussie

Werkgevers hebben last van het tekort aan arbokerndeskundigen. Het duidelijkste voorbeeld hiervan is bij de wettelijk verplichte toetsing van de RI&E. Het is moeilijk om gekwalificeerde arbokerndeskundigen te vinden. Het kan daardoor lang duren voordat een RI&E is getoetst. Vaak zijn er meerdere inventarisaties nodig, waarvoor de werkgever ook weer arbospecialisten moet vinden. Dit maakt het moeilijk een effectief arbobeleid te voeren en bovendien loopt een werkgever een juridisch risico bij inspecties als de RI&E niet of niet volledig is getoetst. Hier komt nog bij dat werkgevers lang niet altijd weten dat zij hun RI&E moeten laten toetsen en welke eisen daaraan worden gesteld. Een veelgehoorde discussie is bijvoorbeeld de vraag of landelijke organisaties met meerdere vestigingen voor elke vestiging een afzonderlijk een getoetste RI&E moeten hebben.

Onbekendheid

fraude

Ook is er veel onbekendheid over de in te zetten arbokerndeskundigen bij het toetsen. De Arbeidsinspectie constateert dat het regelmatig voorkomt dat arbokerndeskundigen een RI&E toetsen op gebieden waarvoor ze niet specifiek gecertificeerd zijn (zie de publicatie Toetsen van de RI&E van december 2025 op nlarbeidsinspectie.nl). Dit gebeurt onder druk van de krappe markt en ondermijnt de waarde en de kwaliteit van de toetsing. Daarbij komt het ook incidenteel voor dat er fraude wordt gepleegd met certificaten van arbokerndeskundigen. Al met al vormt de schaarste van arbokerndeskundigen een ernstige bedreiging voor de kwaliteit van de RI&E’s en daarmee voor een goede basis van de arbozorg.

10.1.2 Creatieve oplossingen

verbeteractie

taakdelegatie

Om deze situatie het hoofd te bieden zoeken organisaties creatieve oplossingen. Organisaties investeren bijvoorbeeld in interne arbocoördinatoren en preventiemedewerkers om in de eerste plaats werkplekonderzoeken en verbeteracties uit te voeren. Arbokerndeskundigen kun je dan inzetten bij meer gespecialiseerde vraagstukken. Om het tekort aan bedrijfsartsen op te vangen, werken arbodiensten met casemanagers en arboverpleegkundigen die de eerste opvang doen bij verzuim onder de verantwoordelijkheid van een bedrijfsarts. Dat heet taakdelegatie. Ook zetten organisaties veel basisartsen in. Zij werken dan onder supervisie van een geregistreerde bedrijfsarts.