U bent hier

Onderneming & Fiscus
Fraude en Belastingdienst5. Zwartwerken

5. Zwartwerken

Dit hoofdstuk is eerder verschenen in Themadossier Fiscaal Rendement
Publicatiedatum: december 2025

Het zogenoemde ‘zwartwerken’ is van alle tijden en blijft actueel, al was het maar door de overspannen arbeidsmarkt van de afgelopen tijd. Om dit te bestrijden is jaren geleden het anoniementarief ingevoerd. De fiscale consequenties van het uitbetalen van loon zonder inhouding van loonheffingen zijn daarmee aanzienlijk voor de werkgever.

inhouding

Als de werkgever opzettelijk inhouding op het loon achterwege laat, is sprake van fiscale fraude en daarmee van een gronddelict voor witwassen. Daarmee is de relevantie voor de adviseur en zijn Wwft-verplichtingen een gegeven. Zoals bij alle gronddelicten die in dit themadossier worden besproken, is het ook hier de vraag: Waar moet je hierbij op letten en hoe zie je het? Dat is niet eenvoudiger geworden door de verschillende methodieken voor zwartwerken die inmiddels in zwang zijn.

Uitbetalen in contanten

contant geld

bancaire 
vergoeding

inlenen

De gemeenschappelijke deler is dat zwartwerkers nagenoeg altijd met contant geld worden uitbetaald. Dus er moet een contante geldstroom zijn. Die kan binnen de onderneming zelf aanwezig zijn, door contante omzet. Maar er kan ook sprake zijn van een situatie waarin een derde over de contanten beschikt, en deze ter beschikking stelt van de onderneming in ruil voor een in de administratie zichtbare – maar onopvallende – bancaire vergoeding. Dat kan een vals dienstverband zijn, maar ook een factuur voor ‘verrichte prestaties’ of zelfs voor inlenen of onderaanneming. In paragraaf 5.3 wordt ingegaan op deze methodiek.

Schijnzelfstandigheid en de Wwft

inhuren

Wet DBA

opzet

Een enigszins vreemde eend in de bijt is in dit verband de schijnzelfstandigheid: iemand wordt door een onderneming ingehuurd als ondernemer, terwijl hij eigenlijk werknemer is. Dit raakt aan de problematiek rondom de Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (Wet DBA) die sinds 2025 weer actueel is. Tot 2025 werd niet of nauwelijks gehandhaafd, sinds 2025 weer wel. In overduidelijke situaties van schijnzelfstandigheid kan sprake zijn van opzet aan de zijde van de opdrachtgever/werkgever. Bij opzet is sprake van fiscale fraude en daarmee een gronddelict voor witwassen, en daarmee ook van relevantie voor de Wwft. Kijk op rendement.nl/fiscaaldossier voor de laatste ontwikkelingen rond schijnzelfstandigheid.

De gemakkelijkste methode van zwart betalen is om dit uit eigen contante omzet te doen. Maar dan moet een onderneming die omzet wel hebben. In de horeca en de minder grote bouwondernemingen komt dat nog wel voor. Ook in de detailhandel is de nodige contante omzet, maar daar is het moeilijker om die ‘buiten de boeken’ te houden. Bij de handel in...
Om maar meteen met de deur in huis te vallen: een vals dienstverband is echt iets anders dan een fictief dienstverband zoals bedoeld in artikel 3 en 4 van de Wet loonbelasting 1964. Arbeidscontract Een vals dienstverband is een dienstverband dat niet bestaat: iemand werkt niet, maar er is wel een arbeidscontract. Dat contract is een vals stuk. Er...
Door het Anti Money Laundering Center van de FIOD en de FIU-Nederland is de aandacht gevestigd op een witwasmethode die in opkomst is: het Cash Compensatie Model. Deze methode wordt gebruikt om werknemers zwart te betalen. 5.3.1 Werkwijze Het werkt als volgt: Een partij heeft veel contant geld beschikbaar, vermoedelijk van een misdrijf afkomstig...
Zoals gezegd, zwart loon betalen is van alle tijden. Belangrijk voor de adviseur is dat het tegenwoordig niet meer alleen gaat om besparing van belastingen of om bijverdienen naast een uitkering. Juist de methodes van valse dienstverbanden en van cash compensatie beogen om crimineel geld in het legale circuit te brengen.