5.2 Valse dienstverbanden
fictief
Om maar meteen met de deur in huis te vallen: een vals dienstverband is echt iets anders dan een fictief dienstverband zoals bedoeld in artikel 3 en 4 van de Wet loonbelasting 1964.
Arbeidscontract
aanwijzing
contante verdiensten
Een vals dienstverband is een dienstverband dat niet bestaat: iemand werkt niet, maar er is wel een arbeidscontract. Dat contract is een vals stuk. Er kunnen verschillende redenen zijn voor een vals dienstverband. Denk bijvoorbeeld aan het afsluiten van een (hogere) hypotheek, maar ook het omzetten van contante verdiensten in giraal geld. Iedere aanwijzing voor een vals dienstverband is daarmee eigenlijk een aanwijzing voor witwassen.
5.2.1 Contante verdiensten omzetten in giraal geld
In het kader van dit hoofdstuk gaat het vooral om de omzetting van contante verdiensten in giraal geld. Hoe werkt dit precies? Het gaat allereerst vaak om arbeidsintensieve sectoren zoals horeca, maar bijvoorbeeld ook:
- de bouw;
- schoonmaak;
- logistiek.
Voorbeeld
inhouding loonheffing
loonlijst
Iemand met contant inkomen met een oorsprong die hij niet wil openbaren (bijvoorbeeld drugs of illegaal gokken) meldt zich bij een onderneming die actief is in een arbeidsintensieve sector. De onderneming en deze persoon sluiten een arbeidscontract waarbij de onderneming salaris betaalt onder inhouding van loonheffing en dit maandelijks per bank overmaakt, net zoals bij andere medewerkers van de onderneming. De betreffende persoon verricht echter geen werk, hij komt alleen periodiek contant geld brengen voor de totale kosten die de onderneming voor hem maakt. De onderneming gebruikt dit geld om andere medewerkers zwart te betalen. Ofwel bestaande medewerkers voor hun overuren of andere medewerkers die in het geheel niet op de loonlijst staan, bijvoorbeeld omdat zij een uitkering hebben.
5.2.2 Reputatie van de onderneming
adverse media
Wat zijn aanwijzingen voor een adviseur dat iets zoals in het voorbeeld hierboven aan de hand kan zijn? Geheel los van de administratie kan een aanwijzing zijn dat een onderneming geen goede reputatie heeft of slecht in het nieuws is geweest (zogenoemd adverse media).
Bibob-onderzoek
integriteits-onderzoek
Als vergunningen aan een onderneming worden geweigerd (na een zogenoemd Bibob-onderzoek) is dat ook een aanwijzing dat autoriteiten vermoeden dat de onderneming risico’s op witwassen met zich draagt. Een Bibob-onderzoek is een integriteitsonderzoek dat de overheid uitvoert op grond van de Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur voor:
- verstrekking van vergunningen (zoals exploitatie-, alcohol-, evenementen- of omgevingsvergunningen);
- verstrekking van subsidies;
- vastgoedtransacties met de overheid;
- aanbestedingen.
Ook dit is iets waar een Wwft-poortwachter, zoals een belastingadviseur, geacht wordt op te letten.
5.2.3 Aanwijzingen uit de administratie
totaalbeeld
De voortdurende cliëntcontrole die een adviseur op grond van de Wwft moet uitvoeren, verlangt dat eens in de zoveel tijd een totaalbeeld van de cliënt wordt verkregen, waarbij dit soort aspecten in beeld kunnen komen. En wat zijn dan de aanwijzingen die uit de administratie naar voren kunnen komen?
Brutomarge
hoogbetaald personeel
langdurig dienstverband
Anders dan in het geval van de eigen contante omzet bevindt de brutomarge bij een vals dienstverband zich vaak wel binnen de gebruikelijke bandbreedtes. Aanwijzingen kunnen zijn:
- verhoudingsgewijs veel hoogbetaald personeel op de loonlijst. Uit wat bekend is over het gebruik van valse dienstverbanden, blijkt het daarbij te gaan om salarissen van ruim boven het gemiddelde salaris in een onderneming. Zeker in de sectoren waarin valse dienstverbanden tot nu toe zijn ontdekt springt zo’n dienstverband er uit.
- langdurig dienstverband, vaak zonder aanpassing van salaris. Ook dit is iets dat afwijkt van het gemiddelde in de sectoren waarin valse dienstverbanden tot nu toe zijn ontdekt.
Dit zijn aanwijzingen die aanleiding kunnen zijn voor het stellen van vragen aan een cliënt.
Signalen
logische verklaring
negatieve publiciteit
urenregistratie
Signalen waar je als belastingadviseur in ieder geval op moet letten zijn:
- salarissen die hoger liggen dan gemiddeld in de branche, zonder logische verklaring;
- langdurige dienstverbanden met stabiel of hoog loon zonder aanpassing;
- werknemers op de loonlijst die feitelijk niet (meer) werken of niet traceerbaar zijn;
- negatieve publiciteit of signalen over de onderneming of de leiding, bijvoorbeeld Bibob-weigeringen;
- weinig variatie in werkzaamheden of personeelsbezetting ondanks wisselende opdrachtenomvang;
- loonadministratie zonder bijbehorende productiviteit of urenregistratie.