U bent hier

Onderneming & Fiscus
…
Fraude en Belastingdienst2. Witwassen in de praktijk
Voor Onderneming & Fiscus

2. Witwassen in de praktijk

Dit hoofdstuk is eerder verschenen in Themadossier Fiscaal Rendement
Publicatiedatum: december 2025

Witwassen is een beladen term. De gemiddelde adviseur associeert witwassen vaak met drugsgelden, gecompliceerde offshore-constructies of criminele circuits waar hij of zij niets mee te maken heeft. In de praktijk blijkt die aanname echter gevaarlijk naïef.

privé-
onttrekking

Witwassen komt namelijk ook voor in het normale midden- en kleinbedrijf: bij de aannemer met contante inkomsten, de horecaondernemer die contante omzet niet administreert, of de klant die ineens grote bedragen privé onttrekt zonder enige onderbouwing. En als adviseur zit je dan, ongewild, midden in het risicogebied.

2.1 Wat is witwassen?

De strafbaarstelling van witwassen is te vinden in artikel 420bis van het Wetboek van Strafrecht (Sr.) e.v. Het gaat bij witwassen altijd om het verbergen of verhullen van de herkomst van een voorwerp (meestal geld) dat uit enig misdrijf afkomstig is. Dat misdrijf kan van alles zijn, van de verkoop van gestolen goederen tot mensenhandel. Het kan...

2.2 Witwastypologieën, signalen en brancherisico’s

Een adviseur moet in ieder geval extra alert zijn als er sprake is van een: witwastypologie; indicator(en) van witwassen; branche die een risico vormt. 2.2.1 Typologieën van witwassen De FIU-Nederland en opsporingsdiensten publiceren regelmatig voorbeelden van zogenoemde typologieën. Dit zijn patronen die kenmerkend zijn voor witwaspraktijken...

2.3 Moderne vormen van witwassen

Witwassen beperkt zich allang niet meer tot contante stortingen en valse facturen. In de praktijk worden steeds complexere methoden gebruikt om illegale opbrengsten te verhullen. In deze paragraaf volgen veel voorkomende witwastechnieken die in nationale en internationale onderzoeken worden gesignaleerd. Smurfing Een bekende witwastechniek is het...

2.4 Opzet, gewoonte en schuld

De wet maakt onderscheid tussen drie varianten van witwassen, elk met een eigen vereiste mate van betrokkenheid of bewustzijn: Opzetwitwassen (art. 420bis Sr en art. 420bis.1 Sr); Gewoontewitwassen (art. 420ter Sr); Schuldwitwassen (art. 420quater Sr). Variant Wets­artikel Vereiste schuldvorm Voorbeeld­gedrag Straf­maxima Opzet­witwassen Art...

2.5 Casus: hoe bedoel je witwassen?

Een klant komt bij jou met de vraag hoe hij een lening aan zijn bv van € 150.000 kan verklaren, zonder dat daar formeel een overeenkomst voor is. Hij beweert het contant te hebben gespaard uit ‘oude handel’. Je vraagt niet door. Je stelt een leenovereenkomst op en boekt het bedrag in als lening van de directeur-grootaandeelhouder (dga). Meewerken...