U bent hier

Onderneming & Arbo
Arbokerndeskundigen5. De hogere veiligheidskundige5.4 Machineveiligheid

5.4 Machineveiligheid

Dit artikel is eerder verschenen als Themadossier Arbo Rendement
Publicatiedatum: juli 2026

industrie

Machineveiligheid is een belangrijk aandachts- en kennisgebied van de HVK, vooral in productieomgevingen en industrie. Machines kunnen aanzienlijke risico’s met zich meebrengen, zoals beknelling, snijden, pletten of ­elektrocutie.

Machinerichtlijn

veiligheidseis

Binnen Europa vallen machines onder de Machinerichtlijn. Bij het ontwerpen, bouwen of aanpassen van machines moet worden voldaan aan essentiële veiligheids- en gezondheidseisen. Een gespecialiseerde HVK kan beoordelen of machines voldoen aan de eisen uit de Machinerichtlijn en de eisen uit hoofdstuk 7 van het Arbobesluit. Dat hoofdstuk gaat over het gebruik van arbeidsmiddelen, waaronder machines, en bepaalt hoe de werkgever de machine veilig gebruikt en onderhoudt (gebruiksveiligheid).

Normen, zoals NEN-EN-ISO 12100 (risicobeoordeling en risicoreductie bij machines), spelen een belangrijke rol bij machineveiligheid. De HVK gebruikt deze normen doorgaans als referentie bij het uitvoeren van machine-risicobeoordelingen.

Risicobeoordeling

mechanisch

Bij een risicobeoordeling van een machine beoordeelt de HVK onder andere de volgende onderwerpen:

  • mechanische gevaren (bewegende delen);
  • elektrische gevaren;
  • thermische risico’s;
  • geluids- en trillingsbelasting;
  • onderhouds- en storingsscenario’s.

Beveiligingen

voorzieningen

Het beoordelen van beveiligingen, zoals afschermingen, lichtschermen en noodstopvoorzieningen, is ook een belangrijk onderdeel van de risicobeoordeling. De HVK kan beoordelen of deze voorzieningen adequaat zijn ontworpen, goed zijn geïnstalleerd en niet eenvoudig kunnen worden omzeild of overbrugd. Als een machine wordt aangepast of geïntegreerd in een productielijn, kan dit gevolgen hebben voor de veiligheid en de juridische status van de machine en/of installatie.

De HVK kan beoordelen of er sprake is van een ingrijpende wijziging en adviseert of een nieuwe risicobeoordeling, bijvoorbeeld volgens NEN-EN-ISO 12100, noodzakelijk is.