3.2 Taken
ongezond
De preventiemedewerker wacht een belangrijk takenpakket. Risicobeheersing is één van die taken. Hij signaleert tijdig ongezonde werksituaties en neemt samen met de bedrijfsarts en werkgever adequate maatregelen om onnodig ziekteverzuim te voorkomen.
Een handige toolbox met een aantal basisvoorwaarden voor het goed functioneren van de preventiemedewerker staat op rendement.nl/arbodossier.
3.2.1 Voorlichting
voorlichtingssessie
veiligheid
De preventiemedewerker zorgt in de eerste plaats voor goede arbeidsomstandigheden door het geven van voorlichting aan zijn collega’s. Tijdens een dergelijke voorlichtingssessie kan hij één of meerdere risico’s bespreken en uiteenzetten hoe zijn collega’s problemen kunnen voorkomen. Daarbij moet de preventiemedewerker antwoord kunnen geven op de volgende vragen:
- Wat doet hij als de gezondheid of veiligheid van de werknemers in gevaar komt?
- Wie is verantwoordelijk voor de veiligheid in de organisatie?
- Welke maatregelen zijn nodig?
- Hoe groot zijn de risico’s als de werknemers toch doorwerken zonder preventiemaatregelen toe te passen?
Hulptroepen
bijeenkomst
Als de preventiemedewerker zelf onvoldoende kennis in huis heeft, kan hij de uitleg overlaten aan iemand anders – intern of extern. Hij moet het ook niet na één bijeenkomst voor gezien houden. Door regelmatig terugkerende voorlichtingen blijft veiligheid onder de aandacht van werknemers.
Trukendoos voor de preventiemedewerker
onsterfelijk
Collega’s overtuigen om dingen anders aan te pakken, is niet gemakkelijk. Wie veel gevaarlijk werk doet, verandert zijn normen en waarden. Sommigen denken onsterfelijk te zijn. Een tip voor de preventiemedewerker is om bij het geven van voorlichting eens wat nieuwsberichten mee te nemen van bedrijfsongevallen. Dit opent de ogen en zet de collega’s weer op scherp. Vergeet ook de succesverhalen niet, zoals over iemand die door het nemen van veiligheidsmaatregelen op het nippertje zijn leven heeft gered. Zo’n voorbeeld zet het verhaal kracht bij.
Participeren
betrokkenheid
pauze
Tijdens de voorlichtingsbijeenkomst moet de preventiemedewerker voldoende ruimte overlaten voor de werknemers om vragen te stellen en zelf met voorstellen voor preventieve maatregelen te komen. Hoe groter de betrokkenheid onder de werknemers, hoe groter hun motivatie om de preventiemaatregelen toe te passen. Het is daarom ook belangrijk dat de preventiemedewerker tijdens de voorlichting de verantwoordelijkheid van werknemers benadrukt. Ze moeten bijvoorbeeld zelf letten op hun houding en de duur van hun belasting. Verplichte pauzes, het gebruik van beschermende kleding en afwisselende werkzaamheden helpen hierbij. Bewustwording onder het personeel vergroten is dus een belangrijk onderdeel van het werk als preventiemedewerker.
3.2.2 RI&E
uitvoeren
leidraad
Naast het geven van voorlichting behoort het ook tot het takenpakket van de preventiemedewerker om samen met jou de RI&E op te stellen. In de RI&E staan alle risico’s die werknemers lopen bij het uitvoeren van hun werkzaamheden én de maatregelen om die risico’s te verkleinen of zelfs volledig weg te nemen. Aangezien je in de RI&E ook de taken van de preventiemedewerker vastlegt, tekent hij in de praktijk dus zijn eigen taken op. Met de RI&E als leidraad moet de werkgever samen met de preventiemedewerker maatregelen nemen ter bescherming van de veiligheid en gezondheid van de werknemers in de organisatie.
Calamiteiten
doorwerken
Bij calamiteiten beslist de preventiemedewerker met de arboprofessional en de werkgever of het verantwoord is om werknemers in een bepaalde situatie te laten doorwerken. Meer informatie over de rol van de preventiemedewerker bij de RI&E vind je op rendement.nl/arbodossier.
Aanvullende RI&E bij gevaarlijke stoffen
zorgplicht
De aanvullende risico-inventarisatie en -evaluatieregeling (ARIE-regeling) is opgenomen in het Arbeidsomstandighedenbesluit. De ARIE-regeling is van toepassing als werknemers binnen de organisatie werken met gevaarlijke stoffen. In alle gevallen waarin werknemers worden of kunnen worden blootgesteld aan gevaarlijke stoffen, zorgt de werkgever voor een doeltreffende bescherming van de gezondheid en veiligheid van de werknemer. De werkgever voldoet aan deze zorgplicht door het opstellen van een ARIE-regeling, door doeltreffende maatregelen te treffen om het risico te beperken en door preventieve maatregelen te nemen om ongewilde gebeurtenissen te voorkomen. Een handig stappenplan voor het opstellen van de ARIE vind je op rendement.nl/arbodossier.
3.2.3 Naleven
praktijk
duidelijk
Waar arbodeskundigen de grote lijnen in de gaten houden, zorgt de preventiemedewerker voor naleving van de preventieve maatregelen in de dagelijkse praktijk. Hij moet dus ook voldoende stevig in zijn schoenen staan om zijn collega’s aan te durven spreken op een overtreding van de veiligheidsregels. Zorg ervoor dat vooraf voor iedereen duidelijk is hoe de preventiemedewerker in dergelijke gevallen mag optreden. Mag hij een collega direct aanspreken of moet dit via zijn leidinggevende? Welke sanctie staat er op welke overtreding en wie legt die op?
Controle door de Arbeidsinspectie
gebrekkig
Hoewel er weinig concrete eisen zijn, controleert de Arbeidsinspectie wel of de werkgever en de preventiemedewerker beiden voldoende inspanningen leveren. Bij gebrekkig functioneren kan de Arbeidsinspectie een sanctie opleggen. In principe kondigt de inspectie deze controles niet aan. In sommige situaties is er wel aanleiding om een controle aan te kondigen, bijvoorbeeld als de werkgever bepaalde voorbereidingen moet treffen, omdat er specifieke deskundigen of stukken aanwezig moeten zijn of om de inspectie vlot te laten verlopen.
3.2.4 Vraagbaak
drempel
Vaak is de preventiemedewerker ook vraagbaak voor de werknemers. Het is waarschijnlijk gemakkelijker voor werknemers om op de preventiemedewerker af te stappen, die immers een ‘gewone’ collega is, dan op de werkgever of op jou als arboprofessional. Van deze lagere drempel kun je ook voordeel hebben, want zo kom je toch eerder te weten wat er speelt op de werkvloer.
signaleren
Het is daarbij wel belangrijk dat de preventiemedewerker zijn collega’s serieus neemt. Als hij hen niet kan helpen, moet hij hen tijdig doorverwijzen naar andere hulpverleners, zoals de bedrijfsarts of een andere arbodeskundige. Als hij naar aanleiding van een vraag van een collega of op basis van eigen ervaring veiligheidsproblemen signaleert, moet hij deze wel bij de arboprofessional of de werkgever aankaarten.